Thursday, December 29, 2016

ए लेटर टू राजेश खन्ना ...


'आनंद मरते नही' असं तू सांगून गेलास. पण तू मरावास असं तुझ्याच लोकांना वाटत होतं की काय अशी शंका कधी कधी मनात येते. तुझे स्वप्न होते की, तुझ्यापश्चात कार्टर रोड स्थित तुझ्या निवासस्थानाचे संग्रहालयात रूपांतर व्हावे. तुला अखेरच्या ध्यासपर्वाची चाहूल लागल्यागत तू बोलून गेला होतास.


Wednesday, December 28, 2016

'हिमालय की गोद में' - चांद सी मेहबूबा .....



आपण जिच्यावर प्रेम करतो किंवा जिला आपण आयुष्याचा जोडीदार म्हणून निवडतो ती देखणी वा सौंदर्यवती असावी असाच विचार केला पाहिजे का ?
की, त्या ऐवजी असा विचार असावा ज्यात आपल्या मनाच्या अपेक्षेनुरूप, आपल्या विचारांशी साधर्म्य राखणारया सखीला आपण जीवनसाथी म्हणून निवडलं पाहिजे ?
'चांद सी मेहबूबा हो मेरी, कब ऐसा मैने सोचा था ?' असाच प्रश्न आपण आपल्या मनाला करतो का ? जर तिच्याबद्दलचा आपला विचार केवळ तिच्या बाह्यसौंदर्यापुरताच सीमित असेल तर आपण कुठे तरी चुकतो आहोत याची मनाशी खूणगाठ बांधायला हरकत नाही...



Tuesday, December 27, 2016

रेड लाईट डायरीज - कायाचक्र - निर्मला !



वय झाल्यामुळे थोराड वाटणारी वेश्या लचके तोडलेल्या देहाची कातडी ढिली झाल्यावर कसे जगते याचं एक अलिखित शास्त्र आहे. मेकअपने चेहरा झाकण्याची मर्यादा संपल्यावर टवाळकीचा विषय होणाऱ्या अशाच एका वयस्क वेश्येची, अभागी निर्मलाची ही पोस्ट...



Monday, December 26, 2016

महाकवी सावरकर ...


१३ जुलै १६६० च्या रात्री छत्रपती शिवाजी महाराज, बाजीप्रभू, बाजींचे बंधू फुलाजीप्रभू आणि सहाशे मावळे जीवावर उदार होऊन, सिद्दी जोहरच्या वेढ्यातून निसटून जाण्यासाठी बाहेर पडले. वीर शिवा काशिद यांनी दिलेले बलिदान बाजींनी आपल्या प्राणाची बाजी लावून व्यर्थ जाऊ दिले नाही. बाजींनी आपल्या रक्ताने घोडखिंड पावन केली अन आपल्या राजाला या संकटातून बाहेर काढताना स्वतःचे प्राण त्यागीले. त्या अभूतपूर्व रणसंग्रामाला, बाजीप्रभू देशपांडे यांनी स्वराज्य रक्षणासाठी पावनखिंडीत देह ठेवला त्याला नुकतेच ३६६ वर्षे पूर्ण झालीत. या प्रसंगावर स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी लिहिलेला पोवाडा १९१०च्या दशकात, स्वराज्याच्या चळवळीला खूप स्फुर्तीदायी ठरला होता. आजही हा पोवाडा नुसता वाचला तरी मनगटे आवळतात, मुठी वळतात, धमन्यातले रक्त सळसळून उठते, छाती फुलून येते. स्फुल्लिंग पेटून उठतात.



Thursday, December 22, 2016

रेड लाईट डायरीज - किन्नरांच्या (हिजडयांच्या) दुनियेत ....



हिजडा किन्नर

कामाठीपुरयाबद्दलचे लेखन वाचून एका वाचकाने तृतीयपंथीयांवर लिहिण्याची विनंती केली होती. तिथल्या अशा व्यक्तीरेखांवर सविस्तर नंतर कधी लिहीन, आज थोडीशी माहिती शेअर करतो. सुरुवात त्यांच्या अंतापासून ; एखाद्या किन्नराचा जेंव्हा मृत्यू होतो तेंव्हा त्याचा चेहरा पांढरया कपड्याने झाकला जातो. कोणालाही त्याचा चेहरा दाखवला जात नाही. त्याच्या अंत्यविधीस किन्नर वगळता कुणालाही सामील होऊ दिले जात नाही. याबाबत जमेल तेव्हढी गुप्तता राखली जाते. याविषयी बोलताना वयस्क किन्नर सांगतात की. "असे करण्यामागचा हेतू असा असावा की, त्या अभागी जीवाला पुन्हा असाच जन्म लाभू नये. या दैन्यातून त्याची मुक्ती व्हावी हे या मागचे कारण असावे." किन्नराची अंत्ययात्रा दिवसा न काढता रात्री काढली जाते.


Friday, December 16, 2016

शब्दसूर्य - नारायण सुर्वे ! एक सृजन विद्यापीठ !!



‘ना घर होते, ना गणगोत, चालेन तेवढी पायाखालची जमीन होती.’ फुटपाथवरच्या खुल्या आकाशाखाली असणारया अशा विद्यापीठात शिकलेल्या नारायण सुर्वेनी झोतभट्टीत शेकावे पोलाद तसे आयुष्य छान शेकले. अन त्या आयुष्यावर, 'एकटाच आलो नाही, युगाची ही साथ आहे' असं रसरशित भाष्य केले. नदी आणि ऋषी यांचे कुळ अन मूळ शोधू नये असे म्हटले जाते. कविश्रेष्ठ नारायण सुर्वे हे मराठी साहित्यातील लाक्षणिक अर्थाने अन आशयघन निर्मितीने कबीर आहेत असं म्हणणे संयुक्तिक ठरेल. कारण १९२६-२७मध्ये मुंबईतील चिंचपोकळीत एका कापडगिरणीसमोर रस्त्यावरील एक अनाथ जीवास गंगाराम गुरुजी सुर्वे या गिरणी कामगाराने उचलून घरात आणले, त्यांची पत्नी काशीबाई सुर्वे यांनी या अश्राप जीवाला पोटच्या मुलासारखे प्रेम दिले.


Thursday, December 15, 2016

'सूर्यवंशम' - थ्रू डिफरंट अँगल ....


'सूर्यवंशम' सेट मॅक्सवर किती वेळा लागला ह्यावर खूप कॉमेंटस आणि विनोद तुम्ही सर्वांनी वाचले असतील. त्याच 'सूर्यवंशम' मधील एका सीनची ही गोष्ट. हिरा हा ठाकूर भानूप्रताप यांचा मुलगा. त्याची गौरीशी लहानपणापासून मैत्री असते. तिच्या मैत्रीपायी त्याची शाळा सुटते, अभ्यासात ढ असणारा हिरा अधिकच बदनाम होतो. मैत्रीचे रुपांतर एकतर्फी प्रेमात होते.


Wednesday, December 14, 2016

स्मिता पाटील - एक डाव विस्कटलेला ....



तीस वर्षापूर्वी कालच्या दिवशी स्मिता गेली..... पण ती अजूनही कोटयावधी रसिकांच्या ह्रदयात आपलं स्थान टिकवून आहे. स्मिताच्या आयुष्यातलं राज बब्बरचं येणं तिच्या पालकांना खटकलं होतं त्या मागचं कारण जातभेद, भाषाभेद वा प्रांतभेद नव्हतं. त्या मागचं कारण होती राज बब्बरची स्वार्थी वृत्ती. स्मिता गेल्यानंतर त्याने त्याच्या पहिल्या पत्नीला पुन्हा पहिलं स्थान दिलं. कालांतराने स्मिताच्या मुलाला प्रतिकला हलकेच बाजूला सारले. आता प्रतिक एकीकडे आणि नादिरा - राज एकीकडे राहतात. प्रतिकच्या बाळंतपणात स्मिता गेली. ते दिवस कसे होते यावर स्मिताच्या आई विद्या पाटील यांनी लिहिलंय. हे वाचून स्मिताच्या स्वभावाची आणि राज बब्बरच्या हेकट, स्वार्थी स्वभावाची कल्पना येईल......



Saturday, December 10, 2016

'चित्र्या' - एका कुत्र्याची हृदयस्पर्शी कथा ...



"आज्जे हे बगचित्र्या वस्तीवरनं हिथं घरात आलाय बग !"
नातवाच्या हाकाटीने कावरीबावरी झालेली मथुराबाई आपल्या जीर्ण झालेल्या इरकली नऊ वारीचा पदर नीटनेटकाच असूनही पुन्हा ठीकठाक करत उजव्या हाताने कपाळावर ओढत ओसरीत आली. जणू काही कुणी जीवाभावाचे माणूस घरी आलंयअन त्याच्या समोर आदबीने जावं तशी मथुराबाई लगबगीने बाहेर आली होती. मथुरा दारापाशी येताच चित्र्याने तिचे हात चाटायला सुरुवात केली तशी मथुराआजीच्या डोळ्याला धार लागली. पदराचे टोक डोळ्याला पुसत ती झपकन आता गेली. त्या बरोबर चित्र्याही आत आला. मथुराआजीने ढेलजेत बसकण मारली अन डोळयाला लागलेली धार पुसू लागली. ते बघून चित्र्या तिच्या पुढ्यात जाऊन बसलाहळूच तिच्या मांडीवर त्याने डोकं टेकवलं. चित्र्याचा श्वास वेगात होत होतात्याच्या छातीचा पिंजरा जोराने खाली वर होत होता. तोंडातून लाळ गळत होतीपाय धुळीने माखलेले होते. मथुराने स्वतःला सावरले आणि प्रल्हादलाआपल्या नातवाला चित्र्याला खायला प्यायला देण्यास फर्मावले.


Tuesday, December 6, 2016

जयललितांचे आयुष्य - सापशिडीचा पट !



"जयांच्या आयुष्यात सातत्याने उतार चढाव येत गेले. पण त्या फिरून फिरून नशिबाची व कर्तुत्वाची साथ लाभून वर येत राहिल्या. त्यांचे आयुष्य म्हणजे जणू काही सापशिडीचा पट ! सापशिडीत देखील सुटकेच्या ९९ क्रमाकाच्या शेवटच्या घरापाशी साप असतो तसे त्या त्यांच्या आयुष्यातील सर्वोच्च स्थानी पोहोचल्या असताना मृत्यूकडून त्यांना कायमची मात खावी लागली. पण त्यातही त्यांनी ७३ दिवस झुंजार बाण्याने लढा दिला मग हार पत्करली. सावज आलं आणि सहजपणे सापाने गिळलं असं त्यांच्या आयुष्यात कुठंच घडलं नाही. खडतर बालपण, यशस्वी रुपेरी कारकीर्द, राजकारणातले शह काटशह, मुख्यमंत्री ते कैदी नंबर ७४०२ आणि पुन्हा मुख्यमंत्री असा रंजक राजकीय प्रवास अशा अनेक घटनांनी हा सापशिडीचा आयुष्यपट रंगलेला आहे......" 


Friday, December 2, 2016

रेड लाईट डायरीज - शिल्लक



गिलटाचे वाळे, चांदीचे पाणी दिलेलं काळपट पैंजण
आणि बेन्टेक्सचे खोटे दागिने.
छिद्रे पडलेल्या, झिरून गेलेल्या, फॉल निसटलेल्या
पदरावरची नक्षी उडालेल्या दोन साड्या.
डागांचे ओघळ दाटून घट्ट झालेले, रंग विटून गेलेले
नाडी तुटायच्या बेतात आलेले परकर.
समोरील बाजूची काही बटनं तुटलेले, काजी फाटून गेलेले,
वीण उसवलेले दोन ब्लाऊज.
एका कॅरीबॅगमधली कधी न घातलेली नवी कोरी पण
ठेवून ठेवून घडीवर झिरून गेलेली अनवट साडी.
गंधाचे जुने डाग असलेला, टवके उडालेला,
पिवळट पडलेला यल्लम्माचा फोटो.
कुठली तरी जुन्या जमान्यातली
बहुधा कुण्या मायलेकींची फिक्कट झालेली धुरकट तसबीर.
हातात बांधायचे काही लाल काळे दोरे, एक अंगारयाची पुडी.
स्पंज निघालेली बेरंग झालेली राखी.
ब्लाउजपीसच्या पुरचुंडीत बांधून ठेवलेल्या कचकडयाच्या हिरव्या बांगडया,
मणीमंगळसूत्र आणि न वापरलेली घडीव जोडवी.
काचेला तडा असलेली एक रिकामी फोटो फ्रेम,
बोरमाळीच्या सरीला असणारया लेसचे घट्ट झालेले लाल गोंडे.
कुठल्या तरी देवाची चेमटून गेलेली पितळेची मूर्ती.
वरचे अस्तर खरवडून गेलेली,
पैसे ठेवण्याची जुन्या पद्धतीची एक रिकामी छोटीशी पर्स.
फाटलेल्या जुन्या नोटांचे दुमडून गेलेले घड्या पडलेले तुकडे, काही जुनी नाणी.
मखमली कापडांचे काही वेडेवाकडे कापलेले तुकडे.
इतकं सारं सामावून घेणारी कडी कोयंडा मोडलेली, गंजून गेलेली, फुलांचे चित्र धुरकट झालेली पत्र्याची संदूक.
देशी दारूच्या गुत्त्यातलं देणं, चहा कँटीनची किरकोळ उसनवारी.
करपून गेलेल्या इच्छा, चक्काचूर झालेली स्वप्ने,
मरून गेलेल्या वासना, घुसमटुन गेलेलं मन,
खंगलेलं कलेवर.

बुधवारातली शांताबाई
वार्धक्याने पहिल्या पावसाच्या दमट हवेत
तडफडून मरून पडली तेंव्हा तिची शिल्लक इतकीच होती...

- समीर गायकवाड.


Tuesday, November 29, 2016

'ब्लॉग माझा' - एक धक्का सुखाचा ...



ब्लॉग'माझा' नव्हे ब्लॉग 'तुम्हा सर्वांचा' - गोष्टीवेल्हाळाची बाराखडी...

तुम्हा सर्वांना सांगायला आनंद होतो की, 'एबीपीमाझा' या वृत्तवाहिनीतर्फे मराठीतील सर्वोत्कृष्ट वाचनीय ब्लॉग निवडीसाठी घेतलेल्या 'ब्लॉगमाझा' ह्या स्पर्धेसाठी माझ्या ब्लॉगची निवड प्रथम क्रमांकासाठी करण्यात आलेली आहे.



पोळा- मुक्या जीवाचे ऋण...

पोळ्याचं आवतण बैलाना कालच दिलंय. कालच खांदमळणी अगदी दमात झालीय. पळसाच्या द्रोणात कढी घेऊन ती बैलाच्या खांदयावर लावलीय आणि हळद तेल-तुपाने त्यांचे दमलेले खांदे मस्त पैकी मळून झालेत. सगळ्यांची शिंगे साळून झाली आहेत. त्याला आता केशरी लाल हुंगुळ लावला की शिंगे चमकदार दिसतील अन बैल उठून दिसतील..आंबाडीचे सुत काढून तयार केलेली नवी वेसण दुरडीत तयार आहे. नवा कोरा पांढरा शुभ्र कासरा लावून लाल लोकरीचे गोंडे, नविन घुंगर माळा, कवड्यांचे हार, नविन रंगीबेरेंगी चित्रांच्या झुली दुपारी यांच्या अंगावर चढतील. पैंजण, पट्टे,झेंडूचे हार अशी सामग्री तयार आहे.


Saturday, November 26, 2016

गावाकडची रम्य सकाळ ....

वर्षभरातला कोणताही ऋतू असला तरी गावाकडच्या दिनमानात फारसे बदल होत नसतात. त्यातही सकाळचे दृश्य कधी बदलत नाही. राज्यातील कोणत्याही खेड्यात कोणत्याही ऋतूमानात गेलं तरी एक सुखद प्रभातचित्र सृष्टीने साकारलेले असते. हे प्रभातचित्र ज्याला बघायला मिळते तो व्यक्ती नशीबवानच. आणि ज्या लोकांना हे सुख प्रत्यक्ष अनुभवायला मिळते ते खरे भाग्यवंत होत. गावाकडची सकाळ खरं तर नेमक्या शब्दात चितारणे अशक्य आहे कारण तिला अनेक पैलू आहेत, अनेक रंगढंग आहेत. नानाविध पदर आहेत. मातीवर जीव असणाऱ्या प्रत्येक सृजनास वाटते की आपण आपल्या परीने हे चित्र रंगवावे, ते पूर्णत्वास जात नाही याची माहिती असूनही हा प्रयत्न अनेकांनी केला आहे. 



Friday, November 25, 2016

बिनकामाचे शहाणे...


पेशवाईत साडेतीन शहाणे होते. त्यातला एक 'पूर्ण शहाणामाणूस इतका पाताळयंत्री आणि छद्मी होता की कुणी त्याला मारूही शकले नाही अन टाळूही शकले नाही. काही माणसं असून अडचण नसून खोळंबा असतात. तर काहींची नुसती अडचण असते असे नव्हे तर त्यांचा प्रचंड उपद्व्यापही असूनही त्यांच्याविरुद्ध कारवाई करता येत नाही. पेशवाईत असाच एक मुत्सद्दी होऊन गेलासखाराम बापू बोकील त्यांचं नाव. बाळाजी बाजीराव उर्फ नानासाहेब पेशव्यांपासून ते माधवराव अन अखेरीस नारायणराव पेशवे या सर्वांच्या काळात खऱ्या अर्थाने खलपुरुष जर कोण असतील तर ते सखाराम बापू होत. रामायणात जी भूमिका मंथरेने निभावली तशा आशयाची भूमिका सखारामबापूंनी पेशवाईत बजावली. 
एक उचापतखोरकुरापतखोरकपट कारस्थानी आणि भ्रष्ट माणूस अशी त्यांची इतिहासात प्रतिमा आहेच पण या जोडीला असणारी पराकोटीची छद्म बुद्धीकुशाग्र कूटनीती आणि तल्लख बुद्धिमत्ता ही त्यांची गुणवैशिष्टये होती. त्यांचे पूर्ण नांव सखाराम भगवंत बोकील. हे हिंवर्‍याचा कुलकर्णी होते. त्यांचे पूर्वज पणतोजी गोपीनाथ कुलकर्णी यांना १६५९ मध्ये शिवरायांकडून हिंवरें गांव इनाम मिळालेले होते.


Thursday, November 24, 2016

सच्च्या प्रेमाची अदुभूत गाथा - अमृता - इमरोजची लव्ह स्टोरी !


शारीरिक ओढीच्या पलीकडचे प्रेम कसे असते ? जाणून घ्यायचंय ?
मग अवश्य वाचा सच्च्या प्रेमाची मधुर गाथा ....
ती एक हळव्या मनाची किशोरी ; वयाच्या १६ व्या वर्षी असंवेदनशील, व्यसनी आणि थोराड पुरुषाबरोबर तिचं लग्न झालं तर ?
ती त्याच्याशी विवाह करते, मात्र त्याला पूर्णतः स्वीकारत नाही, ती त्याला तन देऊ शकते पण मन देऊ शकत नाही.
एकमेकाचे विचार भिन्न असूनही एकत्र राहणे योग्य की अयोग्य ?
मग 'तिला'च याची जाणीव होते अन ती स्वतःची सारी कुचंबणा त्याच्या गळी उतरवते. पुढे ते विभक्त होतात, पण तोवर तिच्या पोटी त्याचं बीज वाढतं.
या दरम्यान तिच्या आयुष्यात तिच्या सारखाच हळव्या मनाचा,प्रतिभाशाली, संवेदनशील व उमदा कवीमनाचा पुरुष येतो.
ती त्याच्यात पूर्ण गुंतून जाते आणि एके दिवशी आपल्या कवितेच्या इप्सिताच्या शोधात तो तिला अर्ध्यात निरोप देऊन आपलं राहतं शहर सोडून मुंबईला निघून जातो.


Wednesday, November 23, 2016

हायवे.......


गोष्ट पावसाळयातील आहे. आषाढातील एका पावसाळी दिवसांत बहुधा ऑगस्टचा महिना अखेर असावा, घराकडे निघायला मला बराच उशीर झाला होता. त्या दिवशी पुण्याहून सोलापूरकडे येणारी कन्याकुमारी   एक्स्प्रेस खूपच उशिरा आल्याने स्टेशनवरून निघायला रात्रीचे दिड वाजले होते. पार्किंग लॉटमध्ये सकाळी जाताना ठेवलेल्या गाडीच्या सीटवर जमा झालेली धूळ हाताच्या एका फटक्यात उडवून काहीशा त्राग्याने बाईक स्टार्ट केली. जुना पुणे नाका क्रॉस करून पुढे गेलो. शहरी वसाहतीचा भाग संपला. पावसाळी दिवस असल्याने रस्ता निसरडा झाला होता. मध्यरात्र उलटून गेलेली असल्याने क्वचित एखादी दुसरी लहान सहान दुचाकी रस्त्यावर दिसत होती. हायवेचे काम नुकतेच पूर्ण झालेले असल्याने चकाचक टार रोडवरून सुंइक आवाज करत कट मारत, ओव्हरटेक करत गाड्या पळवण्याचे काम मोठे जोमाने चालू होते. मोठाले मालट्रक. अजस्त्र कंटेनर आणि वेगाने धावणारया कार्सनी रस्त्याचा जणू ताबाच घेतला होता.



Saturday, November 19, 2016

सदाबहार 'वक्त' आणि 'आगे भी जाने ना तू'ची रंजक कथा ......



'आगे भी जाने ना तू ..' हे गाणं होतं बी. आर. चोप्रा निर्मित आणि यश चोप्रा दिग्दर्शित ‘वक्त’मध्ये. साठीच्या दशकात आलेला वक्त अनेकार्थाने महत्त्वपूर्ण चित्रपट होता. व्यवसायाच्या दृष्टीने तर तो खूप यशस्वी ठरलाच; पण सुनील दत्त, शशी कपूर, राजकुमार, बलराज सहानी, साधना, शर्मिला टागोर, अचला सचदेव अशी मोठी नावे असलेल्या वक्तने मल्टीस्टार चित्रपटांचा ट्रेंडही स्थिर केला. शिवाय काळाच्या तडाख्याने कुटुंबाची ताटातूट होणे आणि त्याच काळाच्या कृपेने कुटुंब पुन्हा एकत्र येणो या जुन्याच फॉर्म्युल्याचेही पुनरुज्जीवन केले. पुढे अनेक वर्षे त्यावर अनेक बरेवाईट चित्रपट येत गेले. पण 'वक्त'चे वेगळेपण तेवढय़ापुरतेच मर्यादित नाही.


Saturday, November 12, 2016

रंग 'हरवलेली' रंगपंचमी ...

'बालपण देगा देवा’ असं सर्वचजण म्हणत असतात पण बालपण काही केल्या परत मिळत नसतेमात्र आयुष्यात काही क्षण असे येतात की आपल्याला बालपणाचा आनंद पुन्हा लुटता येतोहे क्षण आपल्याला पुन्हा त्या वयातील आठवणींचा पुनर्प्रत्यय देतातत्या आनंदाची तशीच पुनरावृत्ती होतेआपणही त्या क्षणांत हरखून जातोप्रत्येकाच्या जीवनात काही प्रसंगकाही घटना आणि काही आठवणी अशा असतात की मनाच्या गाभाऱ्यात त्या चिरंतन टिकून असतातत्यातही शैशवाच्या गोड स्मृतींना उजाळा देण्याचं काम हे क्षण करत राहतातअशा चैतन्यदायी क्षणांची अख्खी शृंखला आपल्यासमोर साकारण्याचे काम रंगपंचमी करायची.


Thursday, November 10, 2016

'नर्गिस'ची दास्तान ....



साठच्या दशकातल्या अभिनेत्रीपैकी नूतनमध्ये सादगी होती, मधुबालेकडे असीम सौंदर्याच्या जोडीने अल्लड अवखळपणा होता, वैजयंतीमालेत मादक अदा होती, मीनाकुमारीत कारुण्य शिगोशिग भरलेले होते, वहिदा रेहमान कडे कातिल अदा होती, साधना स्टाईल आयकॉन होती, माला सिन्हा फॅशन दिवा होती तर नर्गिसमध्ये ह्या सगळ्यांचे कॉम्बो होते ! नर्गिस करोडोतली देखणी' ह्या कॅटेगरीतली आरसपानी अप्सरा नव्हती मात्र तिच्या आवाजात मीनाकुमारी सारखा कंप होता. तिच्याकडे मधुबालेसारखं निखळ हास्य होतं. वैजयंतीमाले सारखं मादक सौंदर्य तिच्याकडे नसलं तरी नजरेने घायाळ करण्याचं सामर्थ्य तिच्याकडे होतं. नूतनइतका साधेपणा तिच्यातच काय आजवरच्या कुठल्याच अभिनेत्रीत दिसला नाही पण वेळप्रसंगी ती एकदम 'गांव की भोली भाली सिधीसी लडकी' वाटायची अन समयानुरूप 'सेठ किरोडीमल की ईकलौती लाडली बेटी' देखील वाटायची ! साधनेसारखी तिची स्वतंत्र आयकॉनिक स्टाईल नव्हती मात्र कुठलाही गेटअप तिला खुलून दिसे. बॉबकट असो वा सैल बांधलेला अंबाडा असो तिला खुलून दिसे.



Monday, November 7, 2016

सवाल...



एका प्रश्नाचे उत्तर शोधित निघालो होतो तेंव्हाची ही कथा.....
उत्तराच्या शोधात हातोडयाने राजकारणी लोकांच्या डोक्यात खिळे ठोकले तेंव्हा सर्वांचेच रक्त लाल निघाले,
भगवे, हिरवे वा निळे अन्य कुठल्या रंगाचे रक्त कुठेच दिसले नाही.
देशाच्या नकाशात कुठे भाषा, प्रांत, जात, धर्माची कुंपणे दिसतात का बघावीत म्हणून दुर्बीण घेऊन बसलो,
पण कोण्या राज्यांच्या सीमांवर कसलीही कुंपणे दिसली नाहीत.
सर्व महापुरुषांची पुस्तके वाचून काढली, त्यांचे विचार अभ्यासले, त्यांना अनुभवले,
पण एकानेही एकमेकाविरुद्ध लिहिल्याचे कुठे वाचनात आले नाही.
वरपासून खालपर्यंत वाहणारया नदयांचे काही बोडके तर काही समृद्ध खोऱ्यांचे का धुंडाळले,
नदयांचा प्रवाह कुठे भेद करत नव्हता, मार्ग मिळेल तिकडे आरामात वळत होता.



Friday, October 28, 2016

विद्रोही कवयित्री - ज्योती लांजेवार.


‘घर काळोखात उभे

आत तान्हुला रडतो
देह सजवी माऊली
पान्हा चोळीत गळतो’
स्त्रियांचे नेहमीच शोषण होत गेले पण स्त्रियांनी त्यामुळे आपला स्त्रीत्वाचा धर्म कधीही सोडला नाही. स्त्रियांनी आपल्या अंगभूत कर्तव्यांशी कधी बेईमानी केली नाही, प्रसंगी शील विकले पण आपल्या कर्तव्यांना त्या सन्मुख राहिल्या. मनाला स्पर्श करणाऱ्या मोजक्याच पण हळव्या शब्दात स्त्रीत्वाचे दुःख आणि स्त्रीत्वाची कर्तव्य सापेक्षता प्रवाही शैलीतून या कवितेत समोर येतात. ही कविता आहे प्रसिद्ध विद्रोही अन अभिनव कवयित्री प्रा. डॉं.ज्योती लांजेवार यांची !


'फिल्मी दिवाळी'ची रंजक गीतांजली ...



१९६४मधल्या विजय आनंदच्या 'हकीकत'मध्ये सैनिकांच्या दिवाळीचे एक गाणं होतं. सीमेवर लढणारया सैनिकांच्या कुटुंबियांची दिवाळी कशी असते अन हे सैनिक दिवाळीत सुट्टीवर घरी परतले नाहीत तर त्यांच्या कुटुंबियांच्या मनात भावनांचा कल्लोळ कसा दाटून आलेला असतो याचे यथार्थ शब्दांकन कैफी आझमींनी या गीतात केलं होतं. विजय आनंदने याचे बोलके पिक्चरायझेशन केलं होतं. जे.पी.दत्ताच्या 'बॉर्डर'मधील 'संदेसे आते है..'च्या तोडीस तोड हे गाणं होतं. या गाण्याला सहा दशके उलटली, देशातील श्रीमंतांचीच नव्हे तर गोर गरिबांची दिवाळी देखील आता पूर्णतः बदलली आहे मात्र सैनिकांची दिवाळी 'जैसे थे' आहे. त्यात कसलाही बदल घडलेला नाही.


Tuesday, October 25, 2016

जातीयतेविरूध्दचा दाहक संघर्ष विद्रोहात मांडणारी कवयित्री - हिरा बनसोडे


"देशातली ६० वर्षापूर्वीची जातीयता वेगळी होती, शंभर वर्षांपूर्वीची तर त्याहूनही वेगळी होती अन आताची जातीयता वेगळी आहे, ती कधी मुखवट्याआड आहे, तर कधी कळपाआड आहे तर तिला कधीकधी आरक्षणाचा चडफडाटी सूडाचा राग आहे. कुठल्या न कुठल्या पद्धतीने आजही लोक जातीयतावाद करताना आढळतात म्हणूनच हिरा बनसोडे म्हणतात तसे याची पाळेमुळे मनात खोल रुजलेली आहेत, काहीना हे विधान सार्वजनिकरीत्या पटत नाही, पण एकांतात विचार केला तर त्यानाही नक्की यातले मर्म कळते. स्वतः जगलेले दाहक अनुभव हिराताईनी मांडलेले असल्याने अन ते अजूनही कालबाह्य झालेले नसल्याने मला ते अधिक महत्वाचे अन तितकेच क्लेशदायक वाटतात...."


Saturday, October 22, 2016

ग्लॅमरचा भयाण अंत - परवीन बाबी .....

paraveen babi


१९ जानेवारी २००५. मध्यरात्र उलटून गेलीय. रात्रीचे दोन वाजलेले. जुहू परिसरातल्या इमारतीतले दिवे मालवलेले होते, रस्त्याला किंचित पेंग येत होती. तिथल्याच पाम बीचवरील रिव्हीएरा ह्या बहुमजली

इमारतीतील चौथ्या मजल्यावरील पश्चिमेकडील फ्लॅटमध्ये मात्र लाईट्स चालू होत्या. या फ्लॅटमधील लाईटस मागील पंधराएक वर्षात रात्री क्वचितच बंद व्हायच्या...फ्लॅटच्या दर्शनी हॉलमध्येच 'तिने' आपला बिस्तरा लावला होता. तिच्या समोरच्या भिंतीवर दोन मोठे पोट्रेट होते. उजव्या दिशेला कोपरयातील मेजावर एक कोरा कॅनव्हास होता. या भिंतीलगत आतल्या खोलीत जाण्याची एक चौकट होती, तिच्या डाव्या हाताला एक छोटीशी बेडरूम होती.


Monday, October 17, 2016

स्मिता पाटील - काही आठवणी ....


१९८१ च्या वर्षअखेरचे दिवस होते. महेश भट स्मिताकडे आले होते आणि त्यांनी 'अर्थ'मधील 'कविता सन्याल'ची भूमिका तिच्या हाती सोपवली होती. 'अर्थ'मध्ये तिच्या समोर होती शबानाची 'पूजा मल्होत्रा' ! या चित्रपटाचा कथानायक होता कुलभूषण खरबंदाचा 'इंदर मल्होत्रा' !..... स्मिताने स्क्रिप्ट वाचून होकार कळवला. तिला भूमिकेचे गडद टोन आवडले होते पण तिच्या मनात एक प्रश्न होता की महेश भटने आपल्याला 'कविता सन्याल'ची भूमिका का दिली असावी ? 'पूजा मल्होत्रा'चा रोल आपल्याला का ऑफर केला नसेल ? या प्रश्नाने तिला बेजार केले कारण या भूमिकेची वीण तिच्या रिअल लाईफशी साम्य राखणारी आहे की काय असं तिला वाटे. 'अर्थ'मधील 'इंदर मल्होत्रा'ची पहिली पत्नी 'पूजा' त्याच्या आयुष्यात सुखैनैव असूनही 'कविता सन्याल'च्या रूपाने दुसरी स्त्री त्याच्या आयुष्यात येते अशी कथेची प्राथमिक मांडणी होती. नेमक्या याच काळात विवाहित राज बब्बरच्या आयुष्यात तिने प्रवेश केला होता. यामुळे स्मिताने काही पत्रकारांजवळ सांगितले की, 'अर्थ'मधील ही नकारात्मक भूमिका देऊन महेशने माझ्यातील स्त्रीला हरवले आहे पण माझ्यातील अभिनेत्री माझ्यातल्या स्त्रीवर नेहमीच मात करत आलीय. याहीवेळेस माझ्यातील अभिनेत्रीच जिंकेल ! आणि तसंच झालं.


Saturday, October 15, 2016

'जिन्हे नाझ है हिंद पर वो कहाँ हैं ? - शोध गुरुदत्तचा ..



गुरुदत्तनी 'प्यासा'च्या चित्रिकरणाच्या सुरुवातीच्या दिवसांतच निर्णय घेतला होता, की शक्यतो सिनेमाची सर्व लोकेशन्स वास्तविक असतील. यातले एक गाणं खरोखरच्या कोठ्यावर आधारित प्रसंगामधलं होतं. गुरुदत्तनी फर्मावलं की खरयाखुऱ्या कोठ्यावर जाऊन गाणं चित्रित करायचे ! परंतु एकच अडचण होती. दत्त स्वतःच कधीच कोठ्यावर गेलेले नव्हते त्यामुळे अख्खं युनिट घेऊन तिथे जाणे हे जिकीरीचे काम होते. तोवर गाण्याच्या संदर्भातील एका दृश्यासाठी तात्पुरते लोकेशन निवडले गेले. शुटींगची सगळी यंत्रणा आणि तंत्रज्ञ तिथे पोहोचले. गाण्याच्या सीनच्या काही रिहर्सल देखील तिथेच पार पडल्या.



Wednesday, October 12, 2016

झपाटलेला ....



आबासाहेब इनामदारांना जाऊन आता पाचेक वर्षे झालीत. गाव त्यांना विसरू शकलेलं नाही, एक दिवस असा जात नाही की आबांचे नाव निघाले नसेल. याचं खरं कारण भयावह होतं. आबांच्या आठवणींनी गावकऱ्यांच्या मनात भीती निर्माण होण्याचं कारण म्हणजे त्यांचा भव्य वाडा. या वाड्याची आता रया गेली आहे. गावकरयांच्या भाषेत सांगायचं झालं तर 'आबांच्या भुताटकीने झपाटलेला वाडा' आता ओस पडला आहे. गढीसारखं भक्कम असणाऱ्या अजस्त्र आकाराच्या त्या वाडयात चिलारीची काटेरी झाडं मधोमध उगवलीत. वाडयाचे प्रशस्त शिसवी प्रवेशद्वार कायमस्वरूपी बंद आहे. भवताली वाढलेल्या वेड्यावाकड्या झाडांमुळे वाडयात उजेड कसला म्हणून येत नाही. वाड्याच्या खिडक्यांची तावदाने अजून शाबूत आहेत. दिवसा त्यातून जो काही अंधुक प्रकाश झिरपतो तितकीच काय ती दृश्यमानता. संध्याकाळ झाली की इनामदारांचा वाडा तिथं अंधाराचे साम्राज्य गडद होत जातं आणि वाडा अधिकच भकास वाटत राहतो. एक भयाण शांतता तिथं नांदते.


Saturday, October 8, 2016

रिव्हर्स ऑफ फ्लेश .... २१ सिद्धहस्त भारतीय लेखकांनी लिहिलेल्या वेश्याव्यवसायावरील कथांचे पुस्तक ..

वेश्याव्यवसायावरील २१ दिग्गज लेखकांच्या कथा ...

श्री. सचिन दिवान यांनी केलेलं परिचय लेखन त्यांच्याच शब्दात -
प्रेमचंद, बाबूराव बागूल, बिभुतिभूषण बंदोपाध्याय, सआदत हसन मंटो, कमला दास, कमलेश्वर, क्रिषन चंदर, नबेंदू घोष, सिद्दीक आलम, इंदिरा गोस्वामी,
अमृता प्रीतम.. अशा विविध काळांतल्या, विविध भाषांतल्या २१ लेखकांच्या या कथांना जोडणारं सूत्र म्हणजे त्या साऱ्या कथा देहविक्रयाच्या व्यवसायात ढकलल्या गेलेल्या स्त्रियांची वेदना मांडणाऱ्या आहेत. ‘काही स्त्रिया आपणहूनही हा व्यवसाय करतात’ या आरोपाचा समाचारही संपादिकेनं प्रस्तावनेत घेतलेला आहे..



Thursday, October 6, 2016

स्टारडम नसलेला अस्सल अभिनेता - संजीवकुमार ...

संजीवकुमार
संजीवकुमार म्हटलं की आजही डोक्याला झिणझिण्या आणणारे अनेक संवाद, अभिनयसंपन्न विविध
भूमिका अन एकाहून एक सरस चित्रपट आठवतात. त्याच्या खर्जातल्या स्वरातला 'ठाकूर न झुक सकता है न टूट सकता है ठाकूर सिर्फ मर सकता है' हा डायलॉग आठवला की आजही अंगावर मुठभर मांस चढल्यासारखे वाटते. 'आंधी' मधला त्याचा हॉटेल मॅनेजरचा रोल पहिला की आजही जीव घुसमटून जातो. 'मौसम'मधला त्याचा जिवलग पत्नीच्या शोधातला वृद्ध बाप वेश्या झालेल्या आपल्याच मुलीसोबत(शर्मिला टागोर) अगतिक होताना पाहिला की काळीज कासावीस होऊन जातं.


Wednesday, October 5, 2016

केट विन्सलेटची यशोगाथा ..

१९ डिसेंबर १९९७. लॉस एंजिल्स मधे 'टायटॅनिक'चा प्रीमिअर सुरु होणार होता. हा भव्यदिव्य चित्रपट जगभरात चर्चेचा विषय ठरलेला असल्याने मिडियाची बेसुमार गर्दी होती. चित्रपटाच्या तंत्रज्ञापासून ते निर्मात्यापर्यंत आणि स्पॉटबॉयपासून ते नायकापर्यंत सगळे एकेक करून तिथे हजर झाले होते. प्रसिद्धी माध्यमे जिच्या एका फ्लॅशसाठी आतुरलेली होती ती मात्र प्रीमिअर संपून गेला तरी तिथे आली नाही. 'टायटॅनिक'ची देखणी नायिका होती ती. जेंव्हा हा उत्तुंग सोहळा सुरु होता तेंव्हा ती लंडनच्या एका दफनभूमीत तिच्या जिवलग मित्राच्या दफनविधीत उपस्थित होती.


Sunday, October 2, 2016

कथा एका गाण्याची - 'ये दुनिया ये मेहफिल मेरे काम की नही...'



एखादा नवा मित्र वारंवार चुकत असेल तर त्याला कधी कधी गच्चीला धरून त्यावर जाब विचारावा असं वाटत राहतं. निर्माता,दिग्दर्शक चेतन आनंदला राजकुमारबद्दल एके काळी असंच वाटायचे. १९६९ चे साल होते, चेतनच्या 'हिर रांझा'मधील 'ये दुनिया ये मेहफिल..'मधील गाण्याचे शूट सुरु होते. राजकुमारने चेतनला पार पिसाळून सोडले होते. चेतन मनातल्या मनात त्याच्यावर दातओठ खात होता पण 'जानी'ला सुनावणारा कुणीच बॉलीवूडमध्ये नाही हे त्यालाही ठाऊक होते. त्यामुळे तो नुस्ताच चडफडतच राहिला. त्याच्या चडफडाटामागची कारणेही तशीच होती. सिनेमा फ्लोअरवर गेल्यापासून राजकुमारने त्याला हैराण करून सोडले होते. अर्थात त्या काळात राजकुमारची मनस्थिती फार वाईट होती. 'पाकिजा'चे संपत आलेले चित्रीकरण आणि मीनाकुमारीची ढासळत गेलेली तब्येत यामुळे त्याचे सारे मनःस्वास्थ्य बिघडले होते. आधीच सणकी असलेला राजकुमार या काळात अधिक आडमुठा होत गेल्याचे जाणवते. असो ...


Saturday, October 1, 2016

दोन पावले मागे सरलेला 'वाघ' ...


आज उद्धव ठाकरेंनी केलेले काम संजय राऊत यांनी सामनामधून वेळीच केले असते तर आज ही वेळ शिवसेना पक्षप्रमुखांवर आली नसती..
संजय राऊत यांनी वादग्रस्त व्यंगचित्र छापून आल्यानंतरच्या दुसऱ्या दिवशीची प्रसिध्द केलेली बातमी मराठा समाजाला त्या व्यंगचित्रापेक्षाही क्लेशदायक वाटल्याचे अनेक जणांच्या विचारांतून जाणवले.
सामना / संजय राऊत यांनी माफी मागून जे काम सहज शक्य होते ते त्यांनी केले नाही.



Thursday, September 29, 2016

'अनसोशल' मीडियावरवरचा 'भगवा' मुळचा आहे तरी कसा ?



मागील काही दिवसांपासून कोण कुठल्या जातीचा आहे किंवा कोण आपला आहे वा परका आहे यावरून सोशल मिडियावर मोठे रणकंदन पहावयास मिळते आहे. विशेष गोष्ट म्हणजे हा सोशल मिडिया वापरण्याचा उद्योग शिक्षित लोक व ज्यांच्याकडे वारेमाप इंटरनेट वापरण्या इतका पैसा खिशात खुळखुळतो तेच मोठ्या प्रमाणात दिवसभर अगदी रोजंदारीने कामावर असल्यागत नित्यनेमाने करत असतात. ज्याला दोन वेळची खाण्याची भ्रांत असते, ज्याला अन्न वस्त्र निवारा यांची ददात असते त्याच्या गावी या भानगडी नसतात. ज्यांचे आर्थिक उत्पन्न अगदी तुटपुंजे आहे आणि ज्यांच्याकडे मोबाईल नाही किंवा मोबाईल असूनही इंटरनेट नाही असे लोकही या भानगडीत पडत नाहीत.



Sunday, September 25, 2016

रेड लाईट डायरीज - तायाप्पा आणि कावेरी ....




आपल्याच हातून आपल्याच चुकीने आपल्या पत्नीला गमावून बसलेल्या आणि काळाच्या तडाख्याने पुन्हा तिच्याच शोधात निघालेल्या एका जोडप्याची मनस्वी गाथा ...रेड लाईट एरियातील नरकाहून वाईट जिणं जगणारया एका अभागी स्त्रीची व्यथा.....

कर्नाटकमधील येळ्ळूरच्या काही किलोमीटर पुढे गेले की दसुर लागते. दसुरपासून जवळ असणारया नंदीहळळीपासून दोनेक किमी अंतरावर दावगेरी लागते. शंभर उंबरयाचे गाव. सगळे समाधानी लोक.



Saturday, September 24, 2016

विठाबाई नारायणगावकर - आयुष्याचा तमाशा झालेली कलावंत ...

ढोलकी कडाडत होती. फड रंगात आला होता, एकमागून एक लावण्या सादर केल्या जात होत्या. लोक मनमुराद दाद देत होते. फेटे उडवत होते. सगळा दिलदार लोकांचा मामला होता तो. पटावर नाचणारी गव्हाळ वर्णाची ती तरुण पोर नाकीडोळी अत्यंत रेखीव होती. 'ती' अगदी मन लावून नाचत होती. पण मधूनच 'तिच्या' चेहरयावर वेदना स्पष्ट दिसत होत्या. तिचे पोट किंचित फुगल्यासारखे वाटत होते. खरे तर 'तिला' असह्य वेदना होत होत्या तरीही 'ती' देहभान हरपून नाचत होती. तिची लावणी संपताच ती पटामागे गेली, घाईने 'तिने' साडी फेडली अन पोटाचा ताण हलका झाला तसा 'तिने' थोडा श्वास मोकळा सोडला. पण नियतीच्या मनात काहीतरी वेगळे होते. 'तिला' प्रसूतीच्या वेणा सुरु झाल्या आणि काही मिनिटात 'तिची' प्रसूती झाली देखील. इकडे फडावर दोनेक लावण्या होऊन गेल्या आणि सोंगाडयाची बतावणी सुरु झाली होती. 'तिच्या' मात्र वेदनांना अंत नव्हता. सोंगाडयांची बतावणी संपली, पुढची लावणी सुरु होताना लोकांनी 'तिच्याच' नावाचा धोशा सुरु केला.


Friday, September 23, 2016

गावाकडचे दिवस ....भावार्थ रामायण .



गावात भावार्थ रामायणाचे पारायण सुरु असले की अजूनही काही दृश्ये हमखास जशीच्या तशी नजरेस पडतातच. गावातले वातावरण या काळात संपूर्णतः भारलेले असे असते. रोज संध्याकाळी शेतातली कामे करून थकून भागून आल्यानंतर वेशीतल्या मारुतीरायाच्या देवळात रामायण ऐकायला जाणे हे एक स्वर्गस्थ सुखच असे. बत्तीच्या उजेडात थोड्याशा उशीरपर्यंत चालणारया या श्रवण सोहळ्याचे अनेक क्षण मनावर कोरलेले अगदी जसेच्या तसे आहेत.
पारायणात रामाचा जन्म झाल्यावर आया बायांना आपल्याच घरात पाळणा हलल्यागत वाटायचे. राम लक्ष्मण जसजसे मोठे होत जायचे तसतसे याना स्फुरण चढायचे.



Wednesday, September 21, 2016

मला उमगलेला 'मराठयांचा मूकमोर्चा'....


शिवरायांना बाह्य शत्रूंनी जितका त्रास दिला तितकाच त्रास अंतर्गत शत्रूंनी दिला. भाऊबंदकीच्या शापाने शिवरायांनाही त्रास झाला आणि संभाजीराजांना त्याची अधिक झळ पोहोचली. इतिहासावर चिंतन करताना हा मुद्दा अनेक वेळा माझ्यासारख्या अनेक शिवप्रेमींचा मानसिक छळ करतो. शिवछत्रपतींनी अनेक वेळा आपल्या नातलगांना, आप्तेष्टांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न केला. भाऊबंदकी मिटावी म्हणून प्रयत्न केला, पण वैरभाव संपला नाही. सर्वच शिवप्रेमींना या गोष्टीची खंत वाटते की आपला समाज राजांच्या हाकेस ओ देऊन एकीने का सामोरा गेला नाही. आज हे परिवर्तन घडत्येय. निमित्त कोपर्डीच्या चिमुरडीवरील अत्याचाराचे झाले आहे. त्यातून लाखोंच्या मनात खदखदणारा असंतोष म्हणा वा माझ्यासारख्या सामान्य माणसासारख्यांची ही जुनी नासूर होऊन छळणारी खंत बाहेर पडते आहे. जे काम शिवरायांच्या काळात होऊ शकले नाही ते आज होतेय असे होत असताना निव्वळ बघ्याची भूमिका घेऊन बसणे योग्य वाटत नाही. कारण एकीकडे खंत व्यक्त करायची की मराठे कधीच एकत्र येत नाहीत, मराठे एकमेकाला सदैव पाण्यात बघतात, मराठे म्हणजे एकमेकाच्या अंगावर चढणारे खेकडे आहेत म्हणून हिणवायचे आणि प्रत्यक्ष अशी एकत्रित होण्याची पहिलीच ऐतिहासिक वेळ आल्यानंतर त्यातील दोष शोधत बसणे हा दुटप्पीपणा ठरतो.



Tuesday, September 20, 2016

अखिल बिरादरीचा बापवृक्ष .....

माती आणि आई ही प्रेमाची सर्वोच्च रूपे आहेत. प्रत्येक जण प्रेम व्यक्त करताना यांचा दाखला देतोच. ममता, माया, स्नेह आणि आपुलकीने ओथंबलेलं नातं दर्शवताना आई किंवा मातीचं रूपक वापरलं जातंच. जो तो आपल्या परीने हे ममत्व जोपासतो. आपण आपल्या आईवर किती प्रेम करतो किंवा आपली काळी आई आपल्यासाठी किती प्राणप्रिय आहे हा सर्वांचा जिव्हाळयाचा विषय असतो. आईवरचं प्रेम कुणीही व्यक्त करू शकतो, अगदी वन्य वा पाळीव प्राण्यातही पिलांचा आपल्या मातेप्रती स्नेहभाव असतो. ज्या प्रमाणे गाय आपल्या वासराला चाटते त्याच मायेने वाघीण देखील आपल्या बछडयाला तितक्याच मायेने चाटत असते. हे सर्व आपले प्रेम व्यक्त करू शकतात कारण ते सचेतन सजीव आहेत. चालू बोलू शकतात. मात्र मातीवर प्रेम व्यक्त करणाऱ्या जीवात अचल सजीवही असतात ! फक्त माणूसच ह्या काळ्या आईवर प्रेम करतोय असं काही नाही. माणूस बोलून दाखवतो पण वृक्षवल्ली आपलं प्रेम कसं व्यक्त करत असतील याचं नेमकं उत्तर देता येणार नाही. म्हणूनच मातीवर प्रेम करणाऱ्यांचा धांडोळा घ्यायचा झाला तर केवळ माणसांचाच विचार करून चालणार नाही. मातीवरील अस्सल प्रेमाचे जगातील सर्वात श्रेष्ठ प्रतिक काय असेल तर तो वटवृक्ष ! एका अंकुराच्या रूपाने उगवलेलं इवलंसं रोप मातीत खोल रुजत जातं आणि त्याची देहयष्टी फुलत जाते. बघता बघता त्याचा बुंधा भरत जातो अन त्याच्या फांदया वाऱ्याला कवेत घेऊ पाहतात. कधी काळी हातांच्या मिठीत मावणारे त्याचे खोड काही वर्षात भले मोठे होऊन जाते. चार जणांनी फेर धरला तरी त्याचा बुंधा हातात मावत नाही इतका प्रचंड पसारा वाढतो. 


'हमें तुमसे प्यार कितना'ची रसाळ 'कुदरत' ....



७०-८० चे दशक हे अमिताभचे एकहाती दशक होते, वनमेन इंडस्ट्रीचा अनुभव बॉलीवूड घेत होते. अमिताभच्या आधीचा सुपरस्टार राजेशखन्ना बरयापैकी पिछाडीवर पडला होता. त्याला इंडस्ट्रीत अस्तित्व टिकवण्यासाठी एका हिट सिनेमाची प्रचंड गरज होती पण त्याचे सिनेमे त्याला साथ देत नव्हते.महबूबा, त्याग, पलकों की छाँव में, नौकरी, जनता हवलदार, चक्रव्यूह,बंडलबाज असे अनेक सिनेमे दणकून आपटले होते, नाही म्हणायला ७९मध्ये आलेल्या अमरदिपने थोडाफार व्यवसाय केला होता. पण त्याची धडपड सफल झाली आणि १९८१ मध्ये चेतन आनंदने दिग्दर्शित केलेल्या 'कुदरत'ने त्याला तारले व पुढे काकाने अनेक बरयापैकी हिट सिनेमे देऊन आपली पत शाबूत राखली...


Friday, September 16, 2016

मंगेश पाडगावकर - मराठी कवितेतील शुक्रतारा...


'एक जिप्सी आहे माझ्या खोल मनात दडून
आठवतें बालपण जेव्हां होतों मी खेळत
होतों बांधीत मी घर सवंगड्यांच्या संगत
कौलें पानांचीं घराला आणि झावळ्यांच्या भिंती
आठवतें अजूनहि होतों रंगत मी किती !
पण अकस्मात होतों जात सारे उधळून
एक जिप्सी आहे माझ्या खोल मनांत दडून.........

घर असूनहि आतां घर उरलेलें नाही
चार भिंतींची जिप्सीला ओढ राहिलेली नाही
कुणीं सांगावें ? असेल पूर्वज्मींच्या हा शाप
घडी सुस्थिरपणाची विसकटे आपोआप …
कुणी तरी साद घाली दूर अनंतामधून …
एक जिप्सी आहे माझ्या खोल मनांत दडून...'


चित्रपटातली पाऊसगाणी ....

राजकपूर आणि नर्गिसचे हे दृश्य म्युट करून बघायचे आणि तिथे 'इंतजार'मधले 'छोटी सी कहानी से, बारिशों की पानी से..'हे गाणं ऐकायचे काय वाटते बघा... हिंदी-मराठी चित्रपट आणि पाऊसगाणी यांचे दिलखुलास नाते आहे. या पाऊसगाण्यांची एक अनोखी नशा आहे, त्यातली लज्जत काही और आहे, खऱ्याखुऱ्या पावसात भिजता आले नाही तरी या पाऊसगाण्यात जरी आपण चिंब भिजलो तरी अनेक छोट्याछोट्या गोष्टीतला अर्थ आपल्याला कळू शकतो. आपण मात्र आपल्या जगण्याच्या रटाळ रुटीनमध्ये आनंदाचा झरा असणारा पाऊस हरवून बसलोत आणि पावसात भिजणं किंवा त्याचा मनसोक्त आनंद घेणं तर जणू विसरूनच गेलोत ! चला तर मग माझ्याबरोबर या पाऊसगाण्यांत चिंब भिजायला ....


Saturday, September 10, 2016

सत्यभामाबाई पंढरपूरकर - 'लावण्य'गाथा ....

( या छायाचित्रात - श्रीकांत पंचमे, पुष्पा सातारकर आणि शकुंतलाबाई नगरकर )

वयाची पंचाहत्तर वर्षे उलटून गेल्यावरही लावणी सादर करणाऱ्या एका जिद्दी आणि समर्पित कलावंत सत्याभामाबाईंची गाथा ...  मधुचंद्राचा अनुभव घेणाऱ्या बालिका वधूच्या भावस्थितीचे दर्शन घडविणारी लावणी सत्यभामाबाई पंढरपूरकर सादर करीत तेंव्हा घाबरलेल्या बालिकावधूच्या दहा भावमुद्रांचे दर्शन त्या घडवीत. अंगाला कंप सुटणे, ओठ कोरडे पडणे, डोळ्यातून अश्रू येणे, गाल लाल होणे आदी मुद्रा सत्यभामाबाई करून दाखवीत. पंढरपूरच्या मंदिरात लावणी सम्राट बाळकोबा उत्पात यांच्यासमोर ही लावणी सादर करताना दहावी अदा कोणती असा सवाल त्यांनी सत्यभामाबाई पंढरपूरकर यांना करताच त्यांनी जवळच्या खांबाला मिठी मारून डोळे गच्च बंद केले व ही 'दहावी अदा' असे करून दाखवले.



Sunday, September 4, 2016

विमी - बॉलीवूडमधील सर्वात दर्दनाक मौत झालेली देखणी अभिनेत्री ......


जगणं सुंदर आहेच पण या सुंदर जगण्याचा भयाण नरक कसा होतो व आयुष्याची, स्वप्नांची धूळधाण कशी होते याची आर्त शोकांतिका म्हणजे देखण्या विमीची चित्तरकथा... विम्मी जेंव्हा अनंताच्या यात्रेस गेली तेंव्हा तिचा मृतदेह शेंगा-फुटाणे विकायच्या ठेल्यावरून सांताक्रूझच्या स्मशानभूमीत नेला होता ! तिच्या सर्वांगाला दारूचा वास येत होता आणि तिचा मित्र जॉली याच्यासह फक्त चारेक माणसे तिचं पार्थिव ठेवलेला हातगाडा ढकलत नेत होते. हिंदी सिनेमाच्या इतिहासात सर्वात उपेक्षित असा भयाण मृत्यू विमीचाच झाला होता. अनेक अभिनेत्री, अभिनेते अत्यंत उपेक्षित अवस्थेतून गेले पण कोणाच्याही वाट्याला तिच्यासारखे भोग आले नाहीत अन येऊही नयेत... काळ्याशार मासुळी डोळ्यांची, आरसपानी देहाची, कमनीय बांध्याची, गोऱ्यापान रंगाची, चाफेकळी नाकाची, मोत्यासारख्या दंतपंक्तीची अन नाजूक ओठांची, बाहुलीसारखी दिसणारी देखणी विमी वयाच्या अवघ्या चौतिसाव्या वर्षी देवाघरी गेली. "सौदर्याचा हा शाप कशासाठी दिला ?' असं त्या विधात्याला नक्कीच विचारलं असेल......


Sunday, August 28, 2016

'उंबरठा' आणि स्मिता पाटील ....एक सिंहावलोकन ...



एखादी मध्यमवर्गीय मराठी गृहिणी घराचा ‘उंबरठा’ ओलांडून अनाथ महिलाश्रमाच्या सामाजिक कामात उतरते, तेथील गैरप्रकार चव्हाट्यावर आणण्याचा प्रयत्न करते तेव्हा तिला स्वत:च्या कुटुंबातून व समाजातून किती प्रकारचा विरोध होतो हा एका स्त्रीच्या बंडखोरीचा विषय डॉ. पटेल यांनी ‘उंबरठा’ चित्रपटातून मांडला होता. स्मिता पाटीलच्या अभिनयशक्तीचा कस या चित्रपटातून दिसून आला. या चित्रपटाची मूळ कल्पना शांता निसळ यांच्या 'बेघर' या कादंबरीवरून घेतली होती. याच कादंबरीवर वसंत कानेटकर यांनी ‘पंखाला ओढ पावलाची’ हे नाटक लिहिले होते. एकाच वर्षी 'अर्धसत्य' आणि 'उंबरठा' अशा दोन टोकाच्या सिनेमांना तितक्याच समर्थपणे पेलणारया स्मिताचा 'उंबरठा' हा मास्टरस्ट्रोक होता असे म्हटल्यास वावगे ठरणार नाही...



Tuesday, August 23, 2016

हवीहवीशी फिल्मी बहिण - 'नंदा' ..........



हिंदी सिनेमातली अनेक मंडळी कधी कधी आपल्या नात्यातली वाटतात. त्यांच्यात कोणी भाऊ शोधतो तर कोणी मायबाप तर काहीजण मित्र शोधतात. या अशा इच्छित फिल्मी नात्यात एक नातं हव्याहव्याशा बहिणीचंही होतं. त्या काळी कुठल्याही चित्रपटरसिकास आपली बहिण कशी असावी असं जर विचारलं गेलं असतं तर नक्कीच सर्वांचं उत्तर एकच आलं असतं ते म्हणजे 'नंदा' !



Saturday, August 13, 2016

ऐतिहासिकतेत कमी पडणारा 'मोहेंजो दारो'....



इसवीसन ७९ मध्ये 'पॉम्पे' या देखण्या रोमन शहराचा माउंट व्हेसूव्हियसच्या ज्वालामुखीच्या उद्रेकात विनाश झाला. आताच्या इटलीत असणारया या शहराचे अस्तित्व एका दिवसात होत्याचे नव्हते झाले. या पॉम्पेचा विनाश दाखवणारी एक सुंदर प्रेमकथा याच नावाच्या सिनेमातून २०१४ मध्ये आली होती. ज्या प्रमाणे 'टायटॅनिक'च्या प्रेमकथेचा आत्मा तिच्या विनाशात दडला आहे तसेच 'पॉम्पे'चे होते आणि तसेच 'मोहेंजो दारो'चे आहे. पण जेम्स केमेरून, पॉल अँडरसन आणि गोवारीकर यांची तुलना कशी होऊ शकते ? असो.....


Friday, August 12, 2016

चित्रकवी - वसंत आबाजी डहाके ....



आता डोक्यात चंद्र घेऊन उभं राहायचं विठ्ठलासारखं, कमरेवर हात ठेवून. नाही तर विष्णूसारखं पडून राहायचं पाण्यावर तरंगत. चांदणं पाझरत राहील आत आत सगळ्या नळ्यांमधून सावकाश. आपलं शरीर इथं सापडतं संतांना विठ्ठल सापडल्यासारखं.