Friday, January 19, 2018

'आई गेल्यानंतरचे वडील' आणि इतर कविता - दासू वैद्य यांच्या कवितांचे रसग्रहण ....


आई गेल्यानंतरचे वडील

अबोल झाले, पूर्वीसारखेच स्वयंपाकघरातल्या कोपर्‍यात
देवांना न्हावू-जेवू घालतात
पण आरती करताना
त्यांचा हात थरथरतो,
आईने लावलेल्या बदामाच्या झाडाभोवती
कचरा साफ़ करण्याच्या निमित्ताने रेंगाळतात,
ओट्यावर बसतात
आभाळाकडे पहातात
जुन्या पोथ्या काढून
पुन्हा बांधून ठेवतात,
वर्तमानपत्र डोळ्यांजवळ धरून वाचतात,
जेवणानंतर उदबत्तीच्या काडीने
खुप वेळ दात कोरतात
मळकट आंब्याच्या कोयीतून
हिरवी काडी वर यावी
तशी जुनाट आठवण सांगतात कधीतरी,


Thursday, January 18, 2018

पाच रुपयांची नोट ...


१९ ऑगस्ट २०१२ रोजी माझ्या वडीलांचा अपघात झाला. अपघाताने त्यांच्या मेंदूला इजा पोहोचली. मोठा रक्तस्त्राव झाला. न्युरोसर्जन डॉक्टर दत्तप्रसन्न काटीकर यांच्या बिनीट हॉस्पिटलमध्ये त्यांना दाखल केले. तेंव्हा वडीलांचे वय होते ८० वर्षे आणि ती शस्त्रक्रिया मोठी होती. त्यात बरीचशी गुंतागुंत होती. डॉक्टरांनी आम्हाला त्याची रीतसर कल्पना दिली. परगावी मोठ्या हुद्द्यावर असलेली माझी भावंडं तातडीने सोलापुरास आली. शस्त्रक्रिया केली नाही तरी रिस्क होती आणि केली तरीही रिस्क होतीच. त्यामुळे आम्ही शस्त्रक्रिया करण्याचा निर्णय घेतला. डॉक्टरांना तसे कळवले. २० ऑगस्टला शस्त्रक्रिया पार पडली.


Wednesday, January 17, 2018

अस्सल लोकनायक - बापू बिरू वाटेगावकर



काही माणसांची मृत्यूपश्चात ख्याती होते तर काहींचे लोकोत्तर पूजनही होते काही मोजकीच माणसे अशी असतात की, जी जिवंतपणी दंतकथा होऊन जातात. महाराष्ट्राच्या काळ्या मातीत अन कृष्णेच्या निळ्या पाण्याच्या काठी एक असाच अफाट माणूस होऊन गेला की, ज्याची ख्याती सातासमुद्रापार गेली, ज्याच्यावर सिनेमे निघाले, कादंबऱ्या लिहिल्या गेल्या, रकानेच्या रकाने भरून लेखन केले गेले ! काही काळ त्याची ख्याती विवादास्पद भासवली गेली मात्र लोकांनी मात्र त्याच्यावर नेहमीच भरभरून प्रेम केले, तरुणांनी त्यांच्यात आपला आदर्श पाहिला तर वृद्धांना तो पुत्रवत वाटला, केसांची चांदी झालेल्या बायाबापडयांना तो आपला आधार वाटला तर सड्यासाठ्या बायकापोरींना तो आपला भाऊबंद वाटला ! मिसरूड फुटलेल्या कोवळ्या पोरांना तो धगधगता ज्वालामुखी वाटला ! बापू बिरू वाटेगावकर हे त्या मुलुखावेगळ्या आसामीचं नाव ! बापू उर्फ कृष्णेचा वाघ !! खरा खुरा वाघ ! आजच्या वाघाहून अनेक पटींनी हिंस्त्र आणि आक्रमक तरीही माणुसकीचे सगळे मंत्र जपणारा एक अवलिया माणूस !! लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठेंनी ‘सत्तू भोसले’ हा कथानायक आपल्या ‘वारणेच्या वाघ’ मध्ये जसा रंगवला त्याहून अधिक दिलदार आणि त्याहून अधिक टोकदार असा हा माणूस ! खरा खुरा जिता जागता ज्वालामुखी कृष्णाकाठचा मराठमोळा वाघ, सह्याद्रीचा भूमीपुत्र, मराठी बाण्याचे अस्सल रौद्र रूप !!



Monday, January 15, 2018

स्तनदायिनी ...


१९५० च्या दशकात महाश्वेतांच्या 'स्तनदायिनी'ची  कहाणी सुरु होते आणि १९७० च्या सुमारास संपते. ही कथा एका स्त्रीची आहे तिची स्त्रीयोनी आणि तिचे स्तन तिच्या मृत्यूस आणि शोषणास कारणीभूत ठरतात. यशोदा तिचं नाव. कांगालीचरण हा तिचा पती. तो दुर्गामातेच्या मंदिरातला पुजारी असतो. कांगालीचरण हा देवभोळा ब्राम्हण. त्याची देवधर्मावर पराकोटीची श्रद्धा. पत्नीच्या गर्भातून जन्माला येणारे अपत्य म्हणजे साक्षात ब्रम्हच अशी त्याची संकल्पना. त्याच्या या नादात त्याची बायको सतत गर्भवती असते. यशोदाची वीस बाळंतपणं झालेली. यातली काही अपत्य जगली तर काही वाचली. यशोदाला तिची आई, मावशी, माहेर कसं होतं हे ही आठवता येत नाही इतकी ती मातृत्वात व्यस्त असते. यशोदाचं गर्भाशय रितं राहिलं असं वर्ष जात नव्हतं. यशोदाचा देह म्हणजे मुलं निपजणारं यंत्र झालेलं. उलट्या झाल्या नाहीत वा चक्कर आली नाही असा दिवस तिला गतदशकात अनुभवास आला नव्हता. रोज कुठल्या तरी कोनाडयात, अंधारात,    अडगळीत कांगालीचरण तिच्याशी संभोग करायचाच. त्याला दिवसरात्र वा स्थळकाळ याचे बंधन नसे. तो फक्त तिला अपत्यजननी समजायचा. पतीपरमेश्वर समजणारया यशोदालाही यात काही वावगं वाटत नव्हतं. आपलं हे अतिरेकी आईपण सहन करू शकते की नाही याचादेखील ती कधी विचार करत नाही. पुढे जाऊन तिचं मातृत्व व्यावसायिक होऊन जातं इतकं आईपण तिच्या नशिबी येतं आणि ते ती स्वीकारते.


Saturday, January 13, 2018

पांथस्थांचा विसावा ...



यंदा ऊन जरा जास्त आहे तेंव्हा वाटंनं पुढं जाताना आमच्या या पडवीत येऊन घडीभर बसा अन ताजंतवानं व्हा, शांतशीतल सावलीचा मनसोक्त आनंद घ्या.... वारयासोबत सांगावा धाडा अन सावलीला कान देऊन ऐकतानाच थोडी पाठही टेकवा..प्रेमाच्या दोन गुजगोष्टी करा अन मनातलं मळभ निघून गेलं की आमचा हळवा निरोप घ्या...आमच्याशी बोलायला तुम्हाला ओळखीची गरज नाही पडणार ! सगळे वाटसरू आमचे सोयरेच ! त्यासाठी नात्यागोत्याची गळ कशाला ? गावाकडच्या वाटंवरची आम्ही पिकली पानं, तरीही आमचे जिणं कसं बहारदार आहे हे डोळे भरून बघून जा ! नावं, आडनावं, नातीगोती काहीही कशीही असली तरी आम्हाला त्याचा फरक पडत नाही. आमच्या घरात टीव्ही, फ्रीज, एसी असलं काही नाही... पण अशा वस्तू ज्यांच्या घरात असतात त्यांच्याइतकंच आमचं मनही मोठं आहे.


Thursday, January 11, 2018

मन चिंब पावसाळी झाडांत रंग ओले....एक आरसपानी पाऊस ! ,,,,,,,,,,,,


मन चिंब पावसाळी झाडांत रंग ओले....एक आरसपानी पाऊस !....
सगळीकडे मेघ नुसते दाटून आलेले आहेत. संततधार धुंद पाऊस एका लयीत शांतपणे पडतो आहे. वातावरण सगळे कुंद झालेले आहे. आभाळातून येणारया प्रत्येक थेंबाचा आस्वाद सकळ वसुंधरा घेते आहे. झाडे अगदी चिंब ओली झाली आहेत पण तरीही अजूनदेखील आकाशाकडे डोळे लावून बसली आहेत आणि गर्द ढगांच्या दाट सावल्यांचे आकाशच आता वाकून झाडांच्या मनात डोकावते आहे. या हवेने या निसर्गाच्या सान्निध्यात राहणारया भूमिपुत्राचे मन चिंब झाले आहेअन नुसते ते चिंब - झिम्माड झालेले नाही तर ते झाडांच्या मस्त नानाविध रंगात न्हाऊन गेले आहे. झाडांच्या पाना फुलात पालवीत इतकी ओली हिरवाई आलीय की त्या हिरवाईतच ओलेते व्हावे वाटते आहे. भरून आलेले काळेकुट्ट मेघ इतके दाटून आहेत की त्यांच्या सावल्यांनी आकाश खाली आल्याचे भास होतोय...


रेड लाईट डायरीज - तळतळाट...


सिनिअर पीआय असणारया ताजुद्दीनना दादर चेन्नै एक्सप्रेसमधल्या एका फिमेल एस्कॉर्टची टिप दिलेली होती. रेल्वेत सर्च-रेडआधी नियमानुसार त्यांना  रेल्वेपोलिसांना कळवणे भाग होते. कारण रेल्वे स्टेशनवर जाऊन कारवाई करण्याआधी रेल्वे पोलिसांची परवानगी - सोबत बंधनकारक असते. त्यामुळे त्यांनी इन्फॉर्मेशन पुढे पास आऊट केली. सर्च वॉरंट काढले गेले. सगळी तयारी झाली. रात्री बाराच्या सुमारास ट्रेन प्लॅटफॉर्मवर दाखल झाली. आधीच 'टीपआल्यामुळे अलर्ट असलेल्या रेल्वे पोलिसांनी ती बोगी नेमकी घेरली. गाडीला दहा मिनिटाचा थांबा असूनही तेव्हढ्या वेळात डब्यातील 'तोग्रुप बरोबर हेरता आला.


Monday, January 8, 2018

पावसाचा सांगावा.....



उन्हाळा जसजसा संपत यायचा तसे कधी कधी आभाळ दाटून येई अन वडिलांची ओढ त्या आभाळाकडे असे. आभाळ थोडे जरी झाकाळून आले तरी ते गावाकडे शेतात असणाऱ्या गडयाला फोन करत. तिकडे काय हालहवाल आहे याची चौकशी करत त्यातूनही त्यांना समाधान मिळत नसे. मग ते गावाकडे असणाऱ्या त्यांच्या लहान भावंडाना म्हणजे सदाशिव काका किंवा नेताजी बाबा नाहीतर क्वचित बापूकाकांकडेही ते विचारणा करत. शेतातला गडी नानू राठोड हा अक्कलकोट तालुक्यातल्या कडबगावचा होता, त्याचं मराठी अगदी तिखट शेंगाचटणी सारखं तरतरीत आणि लवंगी फटाक्यासारखं कुरकुरीत होतं. सोलापुरात थोडा जरी पाऊस झाला तरी वडील त्याला विचारत, "काय नानू पाऊस आहे का रे गावाकडे ?". थोडाफार पाऊस जर झालेला असेल तर त्याचे उत्तर असे - "तात्या ह्यो कसला वो पाऊस ? पाखराची पखं सुद्धा भिजली नाहीत बगा, उगं रडणारयाचे डोळे पुसून गेलाय !", आमचं सारं घरदार, गणगोत अन गाव शिवार माझ्या वडिलांना तात्या या नावानेच हाक मारी. पण नानूचं ‘अवो तात्या’ असं हाक मारणं म्हणजे कानडी बाईने मराठीत मुरके घेतल्यासारखे असे.


Wednesday, January 3, 2018

अर्धओला पाऊस - पावसाळी सूर्यफुलं ...


थोडासा पाऊस पडून गेला तरी गावाकडचं वातावरण बदलतं, वातावरण कुंद करणारे काळसर ढग आणि मधूनच येणारी शिरवळ यांचा खेळ सुरु होतो. अखिल चराचरात नवनिर्मितीचे बदल घडू लागतात, सगळे सजीव-निर्जीव आपापल्या नव्या विश्वात दंग होऊन जातात. परिपूर्ण झालेलं नसलं तरी सृष्टीचं हे अर्धोन्मिलित रुपडं मनाला भावतं. या पावसात भिजायला कुणाला आवडणार नाही ? या पावसाचा गावोगावचा प्रवास भिन्न असतो, त्याची अनुभूतीही आगळीच असते. अर्ध्याओल्या पावसात भिजलेल्या शब्दांची पखरण करायची असेल तर काळ्या मातीच्या चिखलात पाय रुतायला हवेतच.