देशोदेशीच्या विवाह प्रथा - एक आकलन!

एक काळ होता जेव्हा विवाह ठरवला जायचा तेव्हा वर वधूचे जन्म देखील झालेले नसत. म्हणजेच मूल जन्माला येण्याआधी त्याचा विवाह कुणासोबत होणार आहे हे ठरवले जायचे! त्याचबरोबर हे विवाह केवळ दोन कुटुंबांचे संबंध जुळवून आणण्यासाठी केलेले द्राविडी प्राणायाम असत. पुढे जाऊन हे विवाह टिकविण्याची जबाबदारी त्या वर वधूपेक्षा कुटुंबातल्या सर्व सदस्यांची असे. कारण हे विवाह त्या दोघांचेच नसत! त्यांचे आपसात पटले नाही तरी बळजबरीने ते नाते निभावावे लागायचे. परिणामी अत्यंत शुष्क शरीरव्यवहार वगळता काहीच नसे! पती पत्नीचे नाते नावाला असे.त्यानंतरच्या काळामध्ये मुलाचे आणि मुलीचे आईवडील या दोघांचे लग्न ठरवू लागले त्यात त्या नवदांपत्याची परवानगी नावापुरती असे. घरच्या मोठय़ा माणसांचा दबावच इतका असे की ते म्हणतील त्या जोडीदारासोबत लग्न लावले जाई. लग्न म्हणजे आर्थिक संबंध जोपासण्याचा नामी सोहळा असे.

वेश्यांची सभ्यता सन्मान जपणारे शब्द!

सर्वोच्च न्यायालयाने स्त्रियांच्या संदर्भात वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांविषयी सभ्यता संहिता जारी करताना विविध 24 संज्ञाविषयी मते नोंदवली आहेत. त्यातलाच एक शब्द आहे 'हुकर्स' Hookers! हा शब्द वेश्यांसाठी वापरला जातो. याचा इतिहास ओंगळववाणा आहे.
प्रामुख्याने त्याचे दोन संदर्भ दिले जातात. 

अमेरिकेच्या इतिहासात पोटोमॅक येथील युद्धात जनरल जोसेफ हुकर यांच्याकडे नेतृत्व होते. त्यांच्या तुकडीमध्ये सैनिकांपैकी बहुतांश रंगेल आणि रगील होते. 1862 ते 1863 दरम्यान हुकर हा त्यांचा कमांडर होता.
त्याला अपघातानेच 'फायटिंग जो हे नाव लाभलं होतं.
त्याच्या तुकडीतले सैनिक स्त्रियांबद्दल अनुचित दृष्टिकोन बाळगत.
लैंगिक शोषण आणि व्यसन याबद्दल त्याची पलटण ओळखली जायची.
तरीदेखील त्याच्या तुकडीतील अधिकाऱ्यांना सैनिकांना तत्कालीन लष्करामध्ये बढत्या मिळत गेल्या.
याचं कारण त्यांनी स्किन करन्सी वापरत तडजोडी केल्या हे होय.
परिणामी हुकरची हेडक्वार्टर असलेल्या नॉर्थ कॅरोलिना आणि वॉशिंग्टन मधला सैनिकी परिसर अय्याशीचा अड्डा म्हणून ओळखला जाऊ लागला.

प्रिय महानोर

प्रिय महानोर, 

तुम्ही गेलात आणि शिवारं उदासली.
रानामळ्यातली हातातोंडाशी आलेली तेजतर्रार पिकं मलूल झाली.

गोठ्यातल्या गायी मौन झाल्या,
माना तुकवून उभी असलेली कुसुंबी झाडं थिजली

उजाड माळांवरुन भिरभिरणारं वारं सुन्न झालं!
हिरव्याकंच घनदाट आमराईने शांततेचं काळीज चिरणारी किंकाळी फोडली!
विहिरींच्या कडाकपारीत घुमणारे पारवे स्तब्ध झाले

गावाकडच्या वाटेवरल्या पाऊलखुणा गहिवरल्या
घरट्यांतल्या पाखरांचा किलबिलाट निमाला

उंच गगनात विहरणारे पक्षांचे थवे एकाएकी विखुरले
पाऊसओल्या मातीस गलबलून आले

तुम्ही गेलात अन् वसुंधरेची हिरवाईही रुसली
अजिंठ्यातली चित्रे गदगदली,
वेरूळच्या लेण्यांचे हुंदके दाटले
पाऊसधाराही गहिवरल्या