गुरुवार, २४ सप्टेंबर, २०२६

शकुंतलाबाई नगरकर - लावणीची शालीनता लोपली..


शकुंतलाबाई गेल्या आणि लावणीतली उरली सुरली शालीनता त्यांच्याबरोबरच लयास गेली. आता जे काही उरले आहे आणि सादर केले जातेय त्याला लावणी म्हणावे का, हा यक्षप्रश्न आहे! असो! शकुंतला बाईंच्या आयुष्यातील काही महत्वाच्या घटनांचा धांडोळा घेतल्यावर लक्षात येते की बाई काटयांच्या रस्त्यावरून आयुष्यभर चालल्या! महाराष्ट्राच्या लोककलेचा आणि विशेषतः बैठकीच्या लावणीचा सुवर्णकाळ गाजवणाऱ्या ज्येष्ठ लावणीसम्राज्ञी शकुंतलाबाई नगरकर यांचा जीवनप्रवास जितका कलात्मक आणि झगमगाटाने भरलेला होता, तितकाच तो वैयक्तिक आयुष्यात संघर्षमय आणि भावूक घडामोडींनी वेढलेला होता. शकुंतलाबाईंचा जन्म 1960 मध्ये अहमदनगर म्हणजेच आताच्या अहिल्यानगर जिल्ह्यातील एका शेतकरी कुटुंबात झाला. कला आणि साहित्याची समृद्ध परंपरा लाभलेल्या भटक्या भटू कोल्हाटी समाजात त्या जन्मल्या. त्यांच्या आई छबूबाई नगरकर ह्या त्यांच्या स्वतः त्या काळातील एक नामांकित आणि प्रतिष्ठित लावणी कलावंत होत्या. घरातच घुंगरांचा नाद आणि लावणीचे वातावरण असल्याने शकुंतलाबाईंना लहानपणापासूनच नृत्याची गोडी लागली.

शुक्रवार, ११ सप्टेंबर, २०२६

ऐंशीच्या दशकातले कलाविश्व!


ऐंशीच्या दशकातील मनोरंजनविश्वाचे चित्र काढायचे झाले तर कॅसेट प्लेअर, ऑडिओ कॅसेटच्या कव्हरवर छापलेली नावे, ब्लॅक-अँड-व्हाइट टीव्हीसमोर बसलेली कुटुंबे, नंतर आलेला रंगीत पडदा, दूरदर्शनचा रविवारी सकाळचा कार्यक्रम, तुडुंब भरलेली व्हिडिओ पार्लर्स, आर्चीज् गिफ्ट कार्ड, सायकलवरून पुस्तक घेऊन येणारा मुलगा, ग्रंथालयातली अबोल गर्दी, फुलस्केपच्या पानांवर लिहिलेल्या परीक्षा नोंदी, पोस्टमनची वाट पाहणारी पत्रे, आणि रेडिओवरून अनाहूतपणे घरात पाझरलेली गाणी, हे सर्व घटक अनिवार्य ठरतात!