Saturday, August 6, 2016

मातीतले पाय....

नुकतेच गोरखभाऊ पुण्यातल्या त्यांच्या मुलाकडे काही दिवसांसाठी रहायला गेले होते. मुलाचा आणि सुनेचा फार आग्रह होता, तो त्यांना मोडवला नाही. भाऊ आणि भामाकाकू (भाऊंच्या पत्नी ) दोघे गेले खरे. काकू तर खास गोरखभाऊंच्या सवयींसाठी सोबत गेल्या होत्या. तरीही त्याना धास्तीच होती, आपण चाललो आहोत खरं पण त्या मोठ्या शहरात आपण कसे रुळणार अन पुढे कसे होणार ? काकूंच्या या चिंतेमागील कारणही तसेच  होते. ते म्हणजे गोरखभाऊंचे तपकिरीचे अफाट व्यसन. ते कधीही तपकीर ओढायचे, त्यांना तिची तलफ कधी अन केंव्हा होईल याचा नेम नसे. दिवसभरातून किती वेळा ही तलफ होईल याचाही काही भरवसा नसे. तपकिरीची तलफ झाली की बोलता बोलता किंवा बसल्या बसल्या हळूच तपकीरीची स्टीलची छोटीशी डबी उघडून उजव्या हाताच्या अंगठा आणि तर्जनी यांच्या चिमुटीत ते डबीत बोटे घालून काढून करड्या रंगाची तपकीर घ्यायचे, आणि हळूच एका नाकपुडीला दुसरया हाताच्या तर्जनीने दाबून दुसरया नाकपुडीत तपकीर अलगद सरकवून द्यायचे. मग आधीच्या नाकपुडीची पाळी. दोन्ही नाकपुड्यात तपकीर घालून झाली की एक मोठा दीर्घ श्वास घ्यायचे.तपकीर ओढून झाली की घसा खाकरणे ओघाने आलेच.घ्रघ्रख्रख्र असा काहीसा त्याचा आवाज असायचा. तोवर त्यांच्या गप्पाष्टकात सामील असणारी आजूबाजूची माणसे हा तपकीर सोहळा 'आ वासून' पहात बसायची. तर असे हे तपकीर शौकीन गोरख भाऊ त्यांच्या मोठ्या मुलाकडे विश्वंभरकडे म्हणजे विशूकडे हौसेने आले होते...

चार बीएचकेच्या ज्या प्रशस्त आरामदायी फ्लॅटमध्ये ते राहायला आले तो फ्लॅट सातव्या मजल्यावर होता. लिफ्ट दारालगतच होती, जिने चढण्या उतरण्याचा प्रश्न नव्हता. '
मोठ्या कंपनीत तालेवार पदावर आपला पोरगा आहे आणि त्याचे फार मोठे दिमाखदार घर आहे हे आपण सारया गावाला मिशीवर पीळ देत आणि तपकीर नाकपुड्यात भरत भरत सांगितले आहे, तेंव्हा त्याने अनेक वेळा आग्रह केल्यावर एकदा का होईना त्याच्याकडे जाऊन यायला पाहिजे' ही त्यांची इथे येण्यामागची भावना होती. आपली तपकिरीची सवय कुठे आड येऊ नये यासाठी थोडी खबरदारी आणि थोडा त्याग करायची, थोडेसे बंधन घालण्याची मनाची तयारी त्यांनी येण्याआधी केली होती. विशूचे विवाहित होता, आपली पत्नी अनुराधा हिच्यासोबत तो या घरात राहायचा. त्याची पत्नी अनुराधा ही त्याची देखणी,समंजस अन हुशार स्त्री  होती. तीदेखील विश्वंभरसोबत त्यांच्याच ऑफिसमध्ये कामाला होती. दोघे मिळून बाहेर पडायचे आणि मिळून घरी यायचे. ते दोघे व त्यांचा सहा वर्षाचा मुलगा भानू अशी तीनच माणसे त्या फ्लॅटमध्ये रहायची. पण आता हे दोघेही तिथे काही दिवसांसाठी मुक्कामी आले होते.

सुरुवातीचे एक दोन दिवस घरात बसून राहण्यात गेले. तिसरया चौथ्या दिवशी म्हणजे शनिवारी- रविवारी शनिवारवाडा, पर्वती एका दिवशी अन दुसरया दिवशी देहू आळंदीचे दर्शन घेऊन झाले. अजूनएक दिवस असाच उनाड गेला, त्यादिवशी गोरखभाऊना राहवले नाही. खाली जाऊन फिरून येतो म्हणून तासाभराने परत आले. खरे तर लिफ्ट म्हणजे त्याना एक गंमत झाली होती आणि सहजपणे खालीवर करत त्यानंतरच्या दिवशी पाचसहा वेळा त्यांनी खालीवर केले. त्या लक्झरीयस अपार्टमेंटच्या बागेमध्ये, लॉन मध्ये जाऊन आले. अपार्टमेंटच्या थेट बाहेर जायच्या मुख्य प्रवेशद्वारापाशी जाऊन आले. बऱ्याच वेळाने ते परतले. वर आल्याबरोबर सत्यभामेच्या कानात काहीतरी पुटपुटले, त्यांचे बोलणे ऐकून त्या जरा गोंधळल्यासारख्या वाटल्या. संध्याकाळी विश्वंभर घरी आल्याआल्या त्याने भाऊना सांगितले की, 'असे आईवर एकटीवर घर टाकून जाणे योग्य नाही.' ते बाहेर गेलेले त्याला कसे कळले , सीसीटीव्ही कसां असतो आणि वॉचमनचे काय काम असते हे सर्व त्याने भाऊना सांगितले. ते थोडेसे हिरमुसले. आईवडिलांना खाली जायला अडचण नको म्हणून त्याने दुसऱ्याच दिवशी ऑफिसमधल्या एक मुलाला गोपीला अटेंडंट म्हणून घरी ठेवला. त्याला यांच्यापाठीशी रहायला सांगितले. घराकडे लक्ष द्यायला सांगितले.

मुलगा- सुनबाई दिवसभर कामामुळे बाहेर राहत अन नातू चार वाजेपर्यंत शाळेत. शाळेतुन आला की तो हातात मोबाईलचे डबडे घेऊन बसायचा किंवा टीव्हीच्या डबड्यात तोंड घालून बसे. शेजारी पाजारी जावे तर दारे सदानकदा बंद. म्हातारी कोतारी माणसे खाली भेटतात पण सारी तोंडावरुन इस्त्री फिरवल्यासारखी वाटायची. सोसायटीत मंदिर होते पण तिथे या दोघांचा जीव लागत नव्हता. त्या दोघाना तिथे गुदमरून गेल्यासारखे होऊ लागले. पुढच्याच दिवशी विशू, सुनबाई आणि नातू हे सगळे घराबाहेर पडल्याबरोबर भाऊ आणि काकू गोपीसोबत खाली आले. थेट मेन गेटपाशी आले आणि गेटवरच्या सिक्युरिटी गार्डशी त्यांचा संवाद सुरु झाला. इतक्या मोठ्या माणसाचे वडील पायी चालत जाऊन मेनगेटवरच्या वॉचमनशी बोलताहेत हे दृश्य तिथे प्रथमच घडत असावे, त्यामुळे तिथल्या उपस्थितांच्या नजरा यांच्यावर खिळल्या. वॉचमनशी कुजबुज झाल्यावर ते तिघे गेट बाहेर आले. काही वेळाने गोपी एकटाच फ्लॅटवर परतला. भानू शाळेतुन यायच्याआधी भाऊ आणि काकू देखील फ्लॅटवर परतले. विश्वंभर घरी आल्याबरोबर गोपीने दिवसभरात झालेली घडामोड त्याच्या कानावर घातली आणि तो निघून गेला. गोपीच्या सांगण्याला त्याने फारसे मनावर घेतले नाही. त्याच्या दुसऱ्या दिवशीही परत हाच प्रकार घडला. मात्र त्याकडे दुर्लक्ष करत विश्वंभरने भाऊना सांगितले की, "आपल्या तळमजल्यावरच्या कॉमन हॉल मध्ये रात्री एका स्नेहमेळावा वजा छोट्याशा कार्यक्रम आयोजित केला आहे तिथे आपल्या सर्वांना जायचे आहे, तेंव्हा भाऊ आणि आई दोघांनीही आवरून तयार रहावे."

अंधार थोडासा गच्च झाला तसे ते सगळेच खाली आले. हॉलमध्ये पोहोचले. समोरच्या मंचावर काही लोक होते आणि बाकीचे लोक मस्त ऐटदार खुर्च्यात बसले होते. तो त्या अपार्टमेंटच्या सोसायटीचा कार्यक्रम होता. विश्वंभरने अगदी अभिमानाने आणि आनंदाने आपल्या आईवडिलांना नंतर मंचावर नेले आणि सगळ्याशी ओळख करून दिली. ती गर्दी आणि दिमाखदार कपड्यातली माणसे बघून दोघेही काहीसे कावरेबावरे झाले होते आणि त्यांचवेळेस मुलाबद्दलचा त्यांचा अभिमान द्विगुणीत झाला होता. बोलणं संपलं. जेवण सुरु झाले, उभ्या उभ्याने खाणे आपल्याला जमणार नाही हे त्यांनी ताडले व ते त्यांनी सुनबाईला बाजूला घेऊन सांगितले. तिनेही त्यांचे मन ओळखून फारसा आग्रह केला नाही. भाऊ आणि भामा काकू आपल्या मुलाचे-सुनेचे जेवण होईपर्यंत एका कोपरयात बसून राहिले. बसल्या बसल्या एक गोष्ट भाऊंच्या लक्षात आली ती म्हणजे त्यांच्या जवळून जाणारी माणसे नाक वेंगाडून किंवा नाकपुड्या बंद करून जात होती. मंचावर आधी रुबाबात बोलणारा एक तरुण सुटाबुटातला मुलगा त्यांना अगदी खेटून गेला तेंव्हा त्याने तर एरंडेल पिल्यासारखा चेहरा केला. तिथून तो तडक विश्वंभरकडे गेला आणि त्याने भाऊ- काकू कडे बघत बघत त्याच्या कानात काहीतरी कुजबुज केली तसं विशुचा चेहरा पडला. लांबून बघणारया गोरखभाऊंच्या नजरेतून ही गोष्ट सुटली नाही....

सकाळ झाली,सर्व गप्पा टप्पा झाल्या. नाश्ता झाला. विशू ऑफिसला जाण्यापूर्वी भाऊंच्या जवळ आला आणि म्हणाला “एक विचारू का भाऊ ? रागावणार तर नाही ना ?”.भाऊ म्हणाले, ”अरे विचार की त्यात काय एव्हढे ?”
“भाऊ तपकीर खाणे का सोडत नाही तुम्ही ?”
“तुला रात्रीच्या त्या सुटाबुटातल्या पोराने यावर काही तरी सुनावले वाटते, त्यामुळेच तु हे विचारतोय ना ?”
भाऊंच्या या प्रतिप्रश्नाने गांगरून गेलेल्या विशूने संध्याकाळी पुन्हा या विषयावर बोलू असे सांगत पाय काढता घेतला. ते ऑफिस मध्ये जाताच भाऊ आणि काकु गोपी सोबत बाहेर निघाले, या वेळेस त्यांच्या हातात एक मोठी पिशवी होती आणि ती पिशवी भामाकाकूंनी आपल्या पोटाला लावून धरली होती. दोनेक दिवस असंच घडलं. त्यानंतर शुक्रवारी विशू आणि सुनबाई भाऊ व काकुना ऑफिसमध्ये घेऊन गेले. ते चकचकीत ऑफिस बघून त्या मायबापांचा उर भरून आला. त्यांनी मायेने मुलाला आणि सुनेला सगळ्याच्या समोर कवटाळले. पण ऑफिसमध्ये शिरल्यापासून ते परत गाडीत बसेपर्यंत त्यांना लोकांच्या नाके मुरडण्याचा अनुभव परत आला.

एका रविवारच्या रात्री भीमाशंकरला जाऊन आल्यावर गोरखभाऊ विशूच्या खोलीत गेले आणि म्हणाले "गावाकडे आपले मन ओढ घेतेय आणि इथे आता करमत नाही, तेंव्हा आम्हा म्हातारा-म्हातारीला गावाकडे पाठवायची सोय कर बाबा...'
सकाळी विशू आणि सुनबाई या दोघांजवळ बसून विनवत होते की आणखी काही दिवस तरी थांबले पाहिजे. तेंव्हा भाऊ म्हणाले, “अरे गोठ्यातली गाय, दुधावरची साय, देवळातले इठू-रुखमाई, शिवारातली काळी आई, पारावरची पिंपळकळा आणि गावातला गोतावळा ही सगळी माझ्या स्वप्नात येत्येत मला जायला पाहिजे.”

महिना दीड महिना राहतो म्हणून आलेले आई वडील असे अचानक परत निघण्याचा हट्ट करू लागल्याने त्या दोघाना वाईट वाटले. पण विशूला भाऊंचा स्वभाव माहिती असल्याने त्याने फारसा आग्रह केला नाही आणि भाऊंनी विचारल्याच्या दुसरयाच दिवशी त्याच्या शानदार कारमधून आईवडिलाना त्याने गावी पाठवले. भाऊनी गाडीत बसण्यापूर्वी एक जाड लालसर नाणे आपल्या नातवाच्या हातावर ठेवले आणि त्याला सांगितले की, ‘हा माझ्या लहानपणीचा ढब्बू पैसा आहे, तुला देतोय आठवण म्हणून. जपून ठेव’. जड मनाने तो पैसा आपल्या वॉलेट मध्ये ठेवत विशूने आईवडिलांसोबत प्रवासात मदतनीस म्हणून गोपीला त्यांच्यासोबत पाठवले. जाताना आईला बजावून सांगितले की इथे कामाची तारांबळ उडते, गोपीला ठेवून घेवू नका, तिथे पोहोचले की लगेच परत पाठवा. तरीदेखील पोहोचल्याच्या दिवशी गोरखभाऊंनी गोपीला रात्री मुक्कामी ठेवून घेतले व दुसरया दिवशी भक्कम शिदोरी सोबत देऊन विशूकडे धाडले. दुसरया दिवशी रात्रीपर्यंत गोपी पुण्याला परत आला..महिनाभर मुलाकडे राहायला गेलेले भाऊ दहाबारा दिवसात परतल्यामुळे गावाकडे घरी थोडी कुजबूज झाली आणि पुन्हा जे ते ज्याच्या त्याच्या कामात गुंतून गेले.

भाऊंना गावी परतून आता आठवडा उलटला होता. घर, शिवार, पार, देऊळ आणि नातवंडे यांच्यात त्यांचा वेळ निघून जाऊ लागला. मधूनच त्यांना विशूची आठवण आली की त्यांचे डोळे भरून येत. असेच काही दिवस गेले आणि एके दिवशी गावालगतच्या हायवेपाशी एसटीबसने उतरलेल्या दोन व्यक्ती बेगीने गावात आल्या. गावात आल्याबरोबर त्यांनी पारापाशी उभ्या असलेल्या रिकामटकडया माणसांजवळ येऊन गोरखभाऊंच्या घराचा पत्ता विचारला. त्यासरशी तसे तिथे बसलेल्या उनाड पोरांनी त्याना थेट भाऊंच्या वाड्यापाशी नेऊन सोडले. भाऊंचे घर जसजसे जवळ येऊ लागले तसतसे त्या दोघांच्या डोळ्याला धारा लागल्या, त्यांना घरापाशी घेऊन येणारया पोरांना काय होतेय याचा काही अंदाजच लागेना. शेवटी ते गोरखभाऊंच्या वाडयाच्या प्रवेशद्वाराजवळील भव्य लाकडी दारापाशी येऊन थबकले. दारातच उभ्याउभ्या त्या दोघांना उमाळे दाटून येऊ लागले. दाराजवळील लगबगीचा कानोसा घेऊन भामाकाकू दारापाशी गेल्या अन या दोघांना तिथे बघून हरखून गेल्या. त्या दरवाजाकडे गेल्या. भामाकाकू दारापाशी येताच त्या दोघांनी त्यांच्या पायावर डोके ठेवले. दारातली कुजबुज ऐकून गोरखभाऊ देखील तिथे आले. भाऊना बघताच त्या दोघांचा संयम सुटला व भाऊंना त्यांनी मिठी मारली. त्या दोघांनाही भाऊनी कवेत घेतले. शांत केले आणि ढेलजेत बसवले. क्षेमकुशल विचारले. हातपाय धुऊन झाल्यावर जेवणं आटोपली. शेत शिवार दाखवून आणले. सकाळी उठून देवळात नेऊन आणले. तोवर मला त्यांचा फोन आलेला, “गावाकडे ये, दोन पाहुणे आलेत त्याना इंद्रायणीने पुण्याला पाठवण्याची व्यवस्था करून ठेव. त्यांची नावे विचारून तिकिटे काढून ठेवली आणि मी गावाकडे निघालो....

भाऊंच्या घरी गेलो. जुजबी बोलणी झाली. तिथे अगदी सामान्य कपडयातल्या दोन प्रौढ व्यक्ती माझी वाट बघत होत्या, त्याना घेऊन मी सोलापूर स्टेशनवर आलो आणि त्याना रेल्वेने पुण्याला पाठवले. भाऊना प्रश्न विचारलेले आणि फालतू चौकशा केलेल्या आवडत नसत. 'पाय धु म्हटले तर साखळ्या केव्हढयाच्या विचारू नये' असे ते नेहमी सुनावत. तसेच त्यांच्या फटकळ बोलण्याला सगळे दचकून असत. म्हणून मीही फारसे प्रश्न न विचारता पडत्या फळाची आज्ञा म्हणून सर्व काम चोख पार पाडले....

काही कालावधीनंतर एका प्रसन्न सकाळी विश्वंभर आईवडिलाना भेटण्यासाठी गावी आला. आल्याबरोबर त्याने येताना आणलेली मिठाई आणि फळे वाहिनीच्या हाती दिली व तो भाऊंच्या-आईच्या पाया पडला. न्याहरी झाली. औपचारिक क्षेमकुशल विचारून झाले आणि ढेलजेत बसल्या बसल्या त्याने पाठ टेकवली तोच त्याचे लक्ष भिंतीवर टांगलेल्या दगडूशेठ हलवाई गणपतीच्या नव्या कोरया फ्रेमकडे गेले. हा फोटो तर पूर्वी घरात नव्हता, मग इथे कधी आला ? आपण पुण्यात असताना भाऊना दगडूशेठ गणपतीच्या मंदिरात नेले होते पण तिथे हा फोटो घेतला नव्हता मग हा फोटो इथे कुठून आला ? त्याचे कुतूहल चाळवले आणि त्याने भाऊंना हाक दिली. घाबरत घाबरतच फोटोबद्दल विचारले....

भाऊ विश्वंभरच्याजवळ येऊन बसले. स्टीलची डबी काढून दोन्ही नाकपुढ्यात तपकीर भरली आणि बोलू लागले, “ त्याचे काय आहे विशू, की तु आणि सुनबाईनी आम्हावर अपार माया केलीत, प्रेम केलेत, आदर राखला, मान दिला पण तिथं आमचं दोघांचं मन रमलं नाही.पण सातव्या मजल्यावरच्या त्या घरात सोनेरी दोरखंडाच्या शिक्याला टांगलेल्या मटक्यासारखी आमच्या जीवाची अवस्था झाली होतं. चहूबाजूला बांधल्यागत होतं, कुठं हलायला सुद्धा जागा नव्हती. माणसं माणसाशी बोलत नव्हती. मग मी त्या पाळण्यातल्या – लिफ्टमधल्या माणसाशी दोस्ती केली. तो तुमच्या सगळ्याशी इंग्रजी- हिंदीतुन बोलतो पण माझ्याशी तो मराठीतूनच बोलतो. तो मराठी माणूस आहे, पोट भरायला पुण्यात आलेला आहे. तुमच्या गेट वरचा वॉचमन- सिक्युरिटी गार्ड असलेला माणूस तर आपल्या जिल्ह्यातला निघाला. मला गोपीने सांगितले की वॉचमन, लिफ्टवाला, गार्ड, ड्रायव्हर अशा लोकांशी मोठे साहेब लोक आणि त्यांच्या घरातली माणसे बोलत नसतात. कुणी त्यांच्याशी बोललंच तर त्याला गावंढळ समजतात. मी मात्र ते ऐकले नाही. गोपीला बरोबर घेऊन काळ्या पत्थरातलं शाळीग्राम दगडाचं विठू-रुखमाईचं जवळचं देऊळ हुडकून काढलं. तुमच्या इथल्या पांढरयाफेक मऊशार संगमरवरी दगडात मला कुठे देवच दिसेना यात माझा काय दोष ? आम्ही देऊळ शोधले खरे पण तिथेही मन लागेना. शेवटी ह्या साध्यासुध्यां गरीब माणसातला देव आम्ही जाणला. त्यांच्याशी स्नेह वाढवला. तुझ्या सोसायटीच्या गेटवरच्या माणसाची आई दोन महिन्यापूर्वी वारलीय. त्याची मुले त्याच्या गावी त्याच्या आईजवळ राहत होती. ती त्याने पुण्यात हवापालटासाठी आणली होती. पण आजीच्या मायेला आसुसलेली ती पोरे तिथे राहत नव्हती. मग एके दिवशी त्याने त्याच्या घरी आम्हाला न्हेले, तुझ्या आईला बघून आपल्या सत्यभामेला बघून ती नातवंडे अशी काही बिलगली की काही सांगू नको ! नंतर हिने तुम्हाला देण्यासाठी गावाकडनं आणलेला फराळाचा डबा त्यांना दिला. आजीच्या हातचे खाऊन ती पोरे शांत झाली आणि त्या माणसाने तुझ्या आईला आपली आई मानले. त्याचे मनावरचे ओझे हलके झाले. दुःख थोडे का होईना हलके झाले. तो लिफ्टमधला शांताराम तर अगदी भला माणूस आहे. त्याची फार घालमेल होत होती पण त्याने त्याची कथा सांगताच माझे मन पाझरले. त्याचे वडील गावाकडे आजारी होते, त्याचा भाऊ मोलमजुरी करतो. कशीतरी हातातोंडाची गाठ पडते. वडिलांच्या इलाजासाठी त्याला तातडीने पैशाची फार गरज होती. त्याला फायनान्सचे पैसे मिळणार होते पण त्याला बराच वेळ लागत होता. त्याची ही नड ऐकून तुझ्या आईने आणि मी जे पैसे पुण्याला जाताना वरखर्चासाठी म्हणून नेले होते ते सगळे त्याच्या हवाली केले आणि तुझ्या आईने तिची एक पाटली त्याच्या हातावर टेकवली. तो काय रडला म्हणून सांगू विशू तुला ?”

इतक्या वेळ शांत ऐकत बसलेला विशू लगेच म्हणाला, “काही लोक असेच असतात.भोळी माणसे बघून लगेच हात पसरतात, शेवटी घातला ना गंडा त्यांनी तुम्हाला ?”
“गप बैस, एक अक्षर बोलू नकोस.” भाऊ गरजले. “ तुझी मोठी माणसे बघितली मी. त्याना माझा तपकिरीचा वास सुद्धा सहन झाला नाही. त्यांनी माझ्या कपड्याचा वास घेतला. आम्हाला जवळ केले नाही, घृणा केली आमचे फक्त बाह्यरूप बघितले. आणि ह्या दोघांनी आमच्या दोघांच्या अंतरंगाला जाणले . आम्ही त्यांच्यात देव बघितला. मदतीचा हात पुढे केला, आणि आम्ही गावाकडे आल्यावर काही दिवसातच शांतारामला पैसे मिळताच त्याने गहाण टाकलेली पाटली आणि दिलेले पैसे परत आणून दिले. आम्ही फक्त पाटली परत घेतली, पैसे त्याला गोड बोलून देऊन टाकले. त्याचे वडील आता बरे झालेत. दिवाळीला ते तुझ्या आईकडे येणार आहेत भाऊबीजेसाठी. वॉचमनला तुझ्या आईने फडताळावरचा मोठा पितळी डबा भरून वाळवण आणि लाडू दिलेत. त्या दोघानीच हा फोटो आपल्याला भेट दिलाय. दोघंही आल्या आल्या खूप रडले मात्र जाताना दोघेही समाधानी होऊन गेले. पैसा काय आज आहे उद्या नाही. माणसे जोडली पाहिजेत विशू !!”

" राग येऊ देऊ नकोस तुला एक सांगावे वाटते, तुझ्या पोराला तू त्याच्या हातातल्या आणि डोळ्यापुढच्या डबड्यातुन बाहेर काढ. पोरगं काही बोलतच नाही. खेळायलासुद्धा जात नाही. तु सुद्धा तो काय मागेल ते त्याला देत राहतो. त्याला मागेल त्या वस्तू लगेच देऊ नकोस. त्याला माया दे, प्रेम दे..वस्तूची किंमत शिकव. मी तिथून येताना अप्पांनी मला दिलेला ढब्बू पैसा त्याच्या हातावर ठेवला आहे, आठवण म्हणून जपून ठेवायला सांगितला आहे, त्याने जपला असेलच. त्या पैशात मायेची ऊब आहे. तु त्याला सांग, पूर्वी ढब्बू पैशात काय येत होते आणि आता केव्हढयाला काय येते तेही सांग. तु पोरासाठी एव्हढं करच !'

"शेवटी अजून एक तुझ्यासाठी सांगतो, तु लहानाचा मोठा गावात झालास. नेटाने शिकलास मोठा माणूस झालास.तु प्रामाणिक आहेस, आम्हा सर्वांवर माया करतोस. पण तुला इथून पुण्यात जाऊन आठ-नऊ वर्षे झाली पण गावातला कुठला माणूस ओढ लागून तुझ्या मागे आला आहे का ? पण मी पुण्यात दहा-बारा दिवसच होतो तर तिथली कोण कुठली दोन भली माणसे मला हुडकत हुडकत आपल्या आडवळणाच्या गावाला वाट वाकडी करून आली की नाही ? तुझे पाय गावाकडच्या मातीतलेच आहेत तेंव्हा या गोष्टीचा तु जरा निवांत विचार कर .....माझी आणि तुझ्या आईची तुम्हा दोघा नवराबायकोबद्दल काही तक्रार नाही. उलट तुम्ही शहरात जाऊनसुद्धा तुमचे आमच्यावरचे प्रेम कणभरही कमी झाले नाही याचा मनापासून आनंद आहे. पण मी सांगितलेल्या एव्हढया दोन गोष्टी ध्यानात ठेव तुला आयुष्यात कुठे अडचण येणार नाही. “

भाऊनी सांगितलेले शब्द न शब्द विश्वंभरच्या डोक्यात घुमत होते. हे आपल्याला कसे जमले नाही आणि कसे उमगले नाही याचे मात्र त्याला कोडे पडले होते. आता यावर कसं वागलं पाहिजे असा विचार करत करत त्याने गावातून जड मनाने आईवडिलांचा निरोप घेऊन पुण्याच्या दिशेने प्रवास सुरु केला.....

- समीरबापू गायकवाड.